حمیدرضا حسن‌پور

وب فارسی در سال گذشته سال آرامی را پشت سرگذاشت و رکود نسبی حاکم بر اینترنت ایرانی همچنان ادامه داشت. در سالی که گذشت، سایت‌های سرگرمی به روال همه سال‌های گذشته که از ورود اینترنت به ایران می‌گذرد بیشتر از دیگر سایت‌های فارسی مورد توجه کاربران عام قرار داشتند، هر چند که به تدریج سهم سایت‌های جدی‌تر بیشتر می‌شود.

در سال ۸۶ مجله‌های اینترنتی و سایت‌های تولیدکننده محتوای فارسی در اینترنت به روال سال‌‌های پیش کمتر و کمتر شدند. از سوی دیگر با توجه به افزایش رقابت گروه‌های سیاسی و برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی، ‌سایت‌های شبه خبری که هر کدام عنوان «نیوز» را یدک می‌کشیدند و از گروه و دسته سیاسی خاصی حمایت می‌کردند تعدادشان بیشتر شد.

در میان سرویس‌دهنده‌های اینترنتی هم همچنان سرویس‌وبلاگ‌ها مورد توجه بودند، هر چند که سایت‌های تجارت اینترنتی و فروشگاه‌های آنلاین هم به تدریج جای خود را در جامعه باز می‌کنند تا شهروندان خریدهای‌شان را از طریق اینترنت انجام دهند.

طرح وزارت ارشاد برای ساماندهی سایت‌های اینترنتی فارسی زبان و حواشی مربوط به آن از دیگر تحولات مهم این حوزه در سال ۱۳۸۶ بود که پس از مدتی به تدریج به فراموشی سپرده شد.

به روال سال‌های پیشین، امسال هم در انتخاب برترین‌های رسانه‌ای سال، برترین‌ وب‌سایت‌های سال را مورد بررسی قرار می‌دهیم. دو بخش سایت‌های اطلاع‌رسانی و سرویس‌دهنده‌های اینترنتی که سال گذشته به طور مجزا مورد بررسی قرار گرفتند، امسال در یک بخش و با عنوان سایت‌های اینترنتی بررسی می‌شوند.

۱- سایت‌های مرجع و پورتال‌ها
برگزیده اول: سایت عکاسی
برگزیده دوم: مگ‌ایران، بانک اطلاعات نشریات کشور
برگزیده سوم: ایران‌داک، پایگاه اطلاعات و مدارک ایران

در دو سال اخیر بحث پورتال‌ها، یکی از موضوعات جذاب در کشور ما شده است. این موضوع به همراه طرح‌های سیستم‌عامل و اینترنت ملی بیشتر از سوی مدیران ادارات و سازمان‌های دولتی مطرح می‌شود تا توجیهی برای دریافت بودجه از ردیف‌های مرتبط با فناوری اطلاعات باشد! بی آن‌که اساسا مفهوم پورتال (یا به تعبیر فارسی: درگاه) به خوبی درک شده باشد. قریب یک‌سال و نیم پیش مهندس افراسیابی، معاون سازمان صدا و سیما در مصاحبه‌ای مناقشه برانگیز، از راه‌اندازی قریب‌الوقوع پورتال ملی خبر داد و وظیفه‌ی آن را افزایش عرضه محتوا در بستر اینترنت و تبدیل شدن به قطب اطلاع‌رسانی اینترنتی کشور بیان کرده و ارائه سرویس وبلاگ و آموزش الکترونیکی را از سرویس‌های این پورتال ملی دانست. در همان زمان بسیاری از کارشناسان حوزه‌ی آی‌تی به نقد آن پرداختند و علاوه بر نقد تعاریف و بودجه‌ی کلان برآوردی برای این پروژه، ضرورت و چرایی آن را به چالش کشیدند. البته بعدها معاون صدا و سیما در مصاحبه‌ای سعی کرد بسیاری از حرف‌های گذشته را تلویحا پس بگیرد و یا به شیوه‌ی دولتمردان تکذیب کند. ولی روند ارائه‌ی طرح‌های پورتال به سرعت در بین نهادهای دولتی فراگیر شد. کسانی که اخبار مرتبط با فناوری اطلاعات را پیگیری می‌کنند، طرح‌های و تلاش‌های عقیمی چون پورتال‌های دانش‌آموزان، معلمان، پزشکان و ... را به یاد می‌آورند که در مصاحبه‌های مسولان بلندپایه‌ای در سطح وزیر مطرح و بعدها فراموش شد. در اواخر سال 86 نیز اعلام شد که پورتال ملی بازی (Game) از سوی شورای عالی اطلاع‌رسانی برای اجرا به صدا و سیما سپرده شده است. نمونه‌ی شاخص دیگری از این پورتال‌ها درگاه خدمات الکترونیکی ایران است که بنابر دستور ریاست‌جمهوری، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات متصدی راه اندازی پورتال واحد دولت الکترونیکی گردید. نگاهی گذرا به این سایت و خدمات ارائه شده در آن به علاوه‌ی پیوندهای مرتبط، گواهی بر سطرهای بالاست.

اما در این میان تلاش‌هایی نیز از طرف افراد و بخش‌های خصوصی صورت گرفته است که اغلب بی‌ادعا و با هزینه‌هایی به نسبت پایین، خدمات مناسبی را به رایگان ارائه می‌کنند که موجب شده تا برخی از آن‌ها به نوعی پرتال تخصصی غیررسمی در میان کاربران ایرانی اینترنت محسوب شوند. سایت «عکاسی» هم در زمره‌ی همین سایت‌ها بوده که اکنون و پس از گذشت چهارسال و نیم از شروع به‌کار آن، از مراجع اصلی هنر عکاسی در فضای مجازی فارسی‌زبانان شده است. بخش‌های متعدد خبری، اطلاع‌رسانی درباره‌ی مسابقات و نمایشگاه‌ها، مقالات آموزشی، انجمن‌های گفتگو و نقد و بررسی، گالری‌ها و ... فضای مناسبی ‏جهت معرفی عکاسان ایرانی و قابلیت‌های این هنر بر روی شبکه اینترنت است. طراحی و قابلیت‌های فنی و محتوای مناسب، به‌روزرسانی مستمر و جامعیت نسبی این سایت، از مهم‌ترین معیارهایی است که رضایت اغلب کاربران حرفه‌ای و آماتور را تامین کرده و آن را شایسته‌ی گزینش به عنوان برگزیده‌ی نخست این بخش نشان می‌دهد. سایت عکاسی در انتهای سال 86، با ارائه‌ی نسخه‌ای جدید، نمای خود را نو نوار کرده است.

«مگ‌ایران»، بانک اطلاعات نشریات کشور، فعالیتی ارزنده برای فهرست‌نویسی و ایندکس نشریات ایرانی است که حدود هفت سال سابقه‌ی حضور در فضای مجازی دارد و هم‌اینک بیش از 1300 نشریه در حال انتشار را پوشش می‌دهد. شناسنامه‌ی نشریه، طرح روی جلد و فهرست مطالب هر شماره و اقلام مقاله شناختی آن‌ها با استفاده از مندرجات هر نشریه را می‌توانید به تفکیک در این پایگاه اطلاع‌رسانی بیابید. چنان‌چه در سایت نیز آمده است، بانک اطلاعات نشریات کشور کاملا مستقل و خصوصی است و به هیچ اداره، سازمان، نهاد و شرکت دولتی و غیردولتی وابسته نیست. بنابراین گزیری نیست که برخی از خدمات این سایت رایگان نباشد و درقبال دریافت هزینه دسترسی به آن‌ها امکان‌پذیر باشد.

«ایران‌داک»، سایت مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران از ساختارهای تابعه‌ی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است. صفحه‌ی معرفی این سایت اطلاعات کامل و جامعی را دارد و در این صفحه نیز می‌توانید نظرات برخی از کاربران و مراجعان به این سایت را بخوانید که بسیاری از آن‌ها از کندی سرعت دسترسی به اطلاعات سایت گلایه‌مندند. با این‌حال دانشجویانی مانند من که در سال‌های نچندان دور مجبور بودند وقت و هزینه‌ی زیادی را صرف سرزدن به تک‌تک دانشگاه ها برای یافتن مجله یا پایان‌نامه‌های مورد نظر کنند، این سایت و به ویژه امکان جستجوی مناسب آن را غنیمتی در فضای پژوهش کشور می‌دانند. البته علاوه بر منابع ایندکس شده در این سایت، کاربران می‌توانند به اطلاعات تولید شده در مرکز و هم‌چنین مجله‌ی الکترونیکی نما نیز دسترسی داشته باشند. البته دریافت اطلاعات کامل این سایت نیز کاملا رایگان نیست.

۲- سایت‌های مشارکتی (سایت‌هایی که محتوای آنها توسط کاربران و مخاطبان تامین می‌شود)
برگزیده اول: بالاترین
برگزیده دوم: هفتان
برگزیده سوم: ایران ترانه

در سال‌های اخیر، نقش و تاثیر رسانه‌ها و به ویژه سایت‌های اینترنتی در فراگرد اجتماعی شدن، اساسی و غیرقابل انکار است. وب‌سایت‌ها نمونه‌هایی نوین از عوامل رسمی و ساختارمند انتقال شیوه‌های عملکرد و اندیشیدن مقبول جامعه به فرد محسوب می‌شوند. مدل‌سازی و اجرای بسیاری از روابط و ملزومات زندگی اجتماعی در فضای مجازی نیز هر روز پیشرفت بیشتری یافته و کاربردی‌تر می‌شود. مثلا تجارت، تفریح، تحصیل و ... از مقوله‌هایی هستند که هم‌اکنون بیش از آن‌چه در دنیای واقعی دچار تحول شوند، در فضای سایبر رشد و پیشرفت کرده و به آن‌ها پرداخته می‌شود. در طی این سال‌ها که جامعه‌ی مجازی شکل تثبیت شده‌ای را به خود گرفته است، بسیاری از ساختارها، کارکردها و الگوهای کلاسیک جامعه‌شناختی نیز در آن تسری یافته است. از جمله مشارکت اعضا و دموکراسی به عنوان شیوه‌ای تعیین‌کننده در اداره‌ی یک جامعه‌ی مجازی، صورت اجرایی به خود گرفته است.

در این میان به طور مرتب شاهد ارائه‌ی سرویس‌های جدیدی هستیم که کاربران در تعاملی سازنده با یکدیگر، محتوای مورد علاقه‌ی خود را توسعه می‌دهند. در چنین جوامعی هنجارها و فرآیندهای نظارت و توسعه نیز براساس مشارکت کاربران تعیین می‌شود. این کنترل و هنجارها که می‌توانند تجویزی یا تحذیری باشند، عمدتا توسط خود کاربران تبیین و اعمال می‌شود. از نمونه‌ی بسیار موفق این نوع سایت‌های مشارکتی می‌توان به «ویکی‌پدیا» و «دیگ» اشاره کرد.

سایت «بالاترین» که محلی است برای جمع‌آوری و طبقه‌بندی لینک‌ها و مطالب مورد علاقه‌ی کاربران، در واقع الگوبرداری از سایت‌های «دیگ» و «دلیشز» در فضای سایبر فارسی زبانان است. این سایت از امکانات تکنولوژیکی وب2 به خوبی استفاده می‌کند و اگر چه در سال گذشته گاهی با پیغام اشکال در سرور بالاترین مواجه می‌شد، اما استقبال چشمگیر کاربران و مراجعان به سایت جای شک و شبهه‌ای را باقی نمی‌گذارد که این سایت را از برگزیدگان رسانه‌ای سال 86 بدانیم. به ویژه این‌که نظام دسته‌بندی‌ها و پوشش گسترده‌ی لینک‌های داغ و جدید، بازدیدکنندگان را به مراجعه‌های بعدی در فواصلی کوتاه‌تر ترغیب می‌کند. بازدیدهای زیاد و به‌روزرسانی‌های لحظه به لحظه‌ی این سایت در حالی صورت می‌گیرد که محدودیت‌هایی برای دسترسی به آن در ایران ایجاد شده است. بالاترین دارای مرام‌نامه‌ی مشخص و قوانین موضوعی است که مبنا و حدود فعالیت بیش از سیزده هزار نفر از کاربران ثبت شده‌ی آن را تعیین می‌کند. کاربرانی که تاکنون بیشتر از دویست و پنجاه هزار لینک، هشتصد هزار کامنت و چهار میلیون رای را ارائه کرده‌اند. (آمار انتهای سال 86)
سایت‌های فراوانی از جمله «بیشترین» و «دنباله» با الگوگیری از «بالاترین» در وب فارسی راه‌اندازی شدند که هیچ کدام هنوز نتوانسته‌اند به موفقیت بالاترین نزدیک شوند.

برگزیده دوم بخش سایت‌های مشارکتی، پایگاه اینترنتی «هفتان» است. هفتان با شعار «از هفت آسمان فرهنگ و هنر در وب چه خبر؟» وارد سومین سال فعالیتش می‌شود. در «هفتان» کاربران بدون آن‌که تولید محتوا داشته باشند، به صورت جمعی و در عرصه‌های فرهنگ و هنر و اندیشه به جمع‌آوری و دسته‌بندی پیوندهای مرتبط می‌پردازند.

سایت «ایران ترانه» که نشانی اصلی آن iransong.com بود، پس از ایجاد محدودیت در دسترسی به آن در داخل ایران، مجبور شد چند بار تغییر دامنه دهند و هم‌اکنون به دامنه جدید yemahal.com کوچ کرده است. ایران ترانه، یک محل خوب و نسبتا جامع برای شنیدن ترانه‌های ایرانی است. ترانه‌هایی در انواع و سبک‌های مختلف با عکس‌ها و معرفی هنرمندان و ترانه‌ها که این اطلاعات به همراه متن ترانه‌ها به دو زبان فارسی و انگلیسی توسط کاربران تکمیل می‌شود و امکان جستجو در هر بخش میسر است. به عبارتی کاربران این سایت آن را توسعه می‌دهند و به قول مدیران سایت «سخاوتمندی شما در ارائه‌ی اطلاعات به ما کمک بزرگی می‌کند و دلیل اصلی رشد ایران ترانه هم همین کمک‌های خودجوش مردمی از سراسر جهان بوده و هست.» این سایت برای پخش صدا از از تکنولوژی Adobe Flash استفاده می‌کند. مراجعان این سایت فقط می‌توانند ترانه‌های موجود را گوش کنند و امکان بارگذاری آن‌ها را ندارند که این امر به منظور رعایت حقوق ناشرین و ضمنا کاهش پهنای باند مصرفی سایت لحاظ شده است.

۳- سایت‌های خبری-تحلیلی
برگزیده اول: خبرگزاری فارس
برگزیده دوم: سینمای ما
برگزیده سوم: الف

تا همین چندی پیش، خبرگزاری‌ها وظیفه داشتند که با تولید اخبار و گزارش‌ها، نیاز روابط عمومی‌ها، رسانه‌های کاغذی و رادیو و تلویزیون‌ها را تامین کنند. اما با پیشرفت تکنولوژی وب و گسترش نفوذ اینترنت، تحولاتی عمده در ساختار و کارکرد خبرگزاری‌ها ایجاد شد. به طوری که با انقراض نسل دستگاه‌های تلکس، خروجی عمده‌ی اخبار آژانس‌های خبری بر بستر اینترنت منتقل شد. دامنه‌ی مخاطبان خبرگزاری‌ها نیز به اندازه‌ی تمامی کاربران متصل به شبکه‌ی اینترنت وسیع‌تر شد. محدودیت‌های حوزه و شیوه‌های خبررسانی در ایران، دلیل موجهی شد برای رویکرد به فضای مجازی که محذوریت‌های کمتری دارد و در نتیجه رشد و توسعه‌ی وب‌سایت‌های خبری رسمی و نیمه‌رسمی را شاهد هستیم که بخش عمده‌ای از آن‌ها با سهم اندکی از تولید اخبار، بیشتر به دروازه‌بانی خبر و تحلیل می‌پردازند. مطابق آمار دولتی، تنها حدود 10 خبرگزاری ایرانی دارای مجوز بوده و به رسمیت شناخته می‌شود. در حالی‌که تعداد سایت‌های خبری-تحلیلی فارسی زبان بسیار بیشتر از این تعداد است. مقایسه فنی پایگاه‌های اطلاع‌رسانی خبرگزاری‌های ایرانی نشان می‌دهد که هر کدام در جهاتی دارای نقاط قوت و در زمینه‌هایی دارای ضعف‌های ابتدایی و فاحشی هستند و هیچ‌کدام را نمی‌توان با نمونه‌های موفق جهانی مقایسه کرد. اما صرفنظر از محتوای تولیدی و جهت‌گیری‌های سیاسی، سایت «خبرگزاری فارس» از نظر امکانات و قابلیت‌های موجود و فراهم آوردن اکثر امکانات فنی لازم برای مخاطب در صدر سایت‌های خبری قرار می‌گیرد. بهره‌برداری از آرشیوهای موضوعی و تاریخی، جستجوی پیشرفته، نسخه‌های RSS، دریافت نظر روی هر خبر و ... از امکاناتی هستند که فارس از آن‌ها برخوردار است. علاوه بر این موارد، فارس از معدود سایت‌های
خبری و خبرگزاری‌های ایرانی به شمار می‌رود که سرویس صوت و تصویر را به خدمات خود اضافه کرده است. این سایت به سه زبان فارسی، انگلیسی و عربی تولید محتوا می‌کند و در رتبه‌بندی سایت الکسا نیز بالاتر از سایت‌های سایر خبرگزاری‌های ایرانی قرار گرفته است. علاوه بر اینها فارس به لحاظ اثرگذاری رسانه‌ای نیز در سال گذشته وضعیت مناسب‌تری نسبت به سایر خبرگزاری‌ها داشت.

برگزیده دوم این بخش، سایت خبری – تحلیلی «سینمای ما» به رویدادها و اخبار سینمای ایران می‌پردازد و به پوشش خبری فیلم‌ها، نقدها و عکس‌های سینمایی اختصاص دارد و شامل بخش‌های گوناگونی از جمله اخبار روز، گزارش، چهره به چهره، نقد و نگاه دیگران و ... است. جدول فروش روزانه فیلم‌های در حال اکران و برنامه‌ی کامل و به روز شده سینماهای تهران و معرفی فیلم‌های اکران آینده را نیز می‌توانید در این سایت ببینید. «سینمای ما» که جزو مجموعه‌ی «سایت‌های ما» قرار دارد، از نظر بصری و فنی نیز در سطح قابل قبولی قرار دارد، هر چند می‌تواند وضعیت بهتری هم داشته باشد.

سومین انتخاب سایت‌های خبری-تحلیلی به «الف» تعلق دارد که در سال 86 گام‌های خوبی را برای نزدیک شدن به معیارهای مطلوب پایگاه‌های اطلاع‌رسانی برداشته است. استفاده از امکانات چندرسانه‌ای، سرویس وپ(WAP)، امکانات نظرسنجی، قابلیت مشارکت در بحث و رای دادن روی هر نظر از جمله‌ی دلایل برای این انتخاب است. در واقع «الف» از نظر فراهم آوردن امکانات تعاملی برای کاربران، در سال ۸۶ پیشروتر از سایت‌های مشابه بوده است.

۴- سایت‌های تجارت اینترنتی
برگزیده اول: سایت ایستگاه
برگزیده دوم: جی‌.اس‌.ام
برگزیده سوم: آدینه بوک

گسترش ضریب نفوذ اینترنت در ایران، مشتریان بالقوه‌ای را در فضای مجازی پدید آورده است که باعث شده تا مباحث آکادمیک و کاربردی تجارت الکترونیکی در کشور رونق بیابد. در میان الگوهای مختلف تجارت اینترنتی، مدل‌های B2C (Customer Business to) و C2C (Customer to Customer) بیشتر در سایت‌های تجارت اینترنتی فارسی رایج شده است و سایر مدل‌ها هنوز امکان پیاده‌سازی را نیافته‌اند. البته همین فرآیند فعلی نیز به طور کامل رعایت نمی‌شود و اغلب سایت‌های فارسی یا برنامه همکاری فروش (Affiliate program) دارند و با واسطه‌گری و عرضه‌ی محصولاتشان، برای تکمیل پروسه‌ی خرید یا فروش با مشتریان خود تماس گرفته و روندی غیرالکترونیکی را طی می‌کنند. شاید مهم‌ترین دلیلی که سایر الگوها از جمله B2B و G2B (Government to Business) و B2G هنوز در ایران وجود ندارد، سیستم اقتصاد دولتی و انحصارهای موجود باشد که هر نوع رقابت و نوآوری را عملا محدود می‌کند. ابهامات قانونی و نارسایی‌های فعلی در زمینه‌ی پرداخت الکترونیکی نیز معضل بزرگ سایت‌های تجارت اینترنتی در ایران است.

در حوزه‌ی سایت‌های تجارت اینترنتی، سایت «ایستگاه» مانند سال گذشته، انتخاب اول گروه انتخاب‌کنندگان. طبقه‌بندی و امکانات فنی و امکان جستجو باعث شده است که رضایت مراجعان این سایت تا حد زیای تامین شود. درج آگهی در سایت ایستگاه رایگان است و سایر خدمات دارای تعرفه‌هایی است.

سایت «جی‌.اس.ام» (GSM) که یک بانک اطلاعاتی و مرجع بسیار خوب و به‌روزی در زمینه‌ی گوشی و سیم‌کارت تلفن همراه است، یکی از زیر مجموعه‌های «جی.‌اس.‌‌ام» است که اطلاعات لازم را برای کاربران ایرانی در زمینه گوشی همراه برآورده می‌گرداند. نشریه‌ی کاغذی «جی.‌اس.‌ام»، عضو دیگر این مجموعه است که مانند سایت از جانب مجتمع تجاری علاءالدین تهران حمایت می‌شود. مشاوره‌ی تلفنی برای کسانی که به دنبال اطلاعات گوشی همراه می‌گردند، از خدمات دیگر این سایت است. «جی‌.اس.ام» با درج قیمت‌های به‌روز و امکان ارسال رایگان در تهران، از موفق‌ترین سایت‌هایی است که با حوزه‌ی تجارت در اینترنت مرتبط است.

پایگاه جامع اطلاعات و فروش کتاب ایران، «آدینه بوک»، سومین انتخاب در این حوزه است که در زمینه‌ی فروش اینترنتی کتاب و کتاب‌های الکترونیکی (E-Book) فعالیت دارد.

۵- جامعه‌های مجازی و فروم‌های اینترنتی
برگزیده اول: کلوب
برگزیده دوم: یوبیست‌‌وچهار
برگزیده سوم: مجیدآنلاین

جامعه‌های مجازی، نخستین بار پس از ارائه‌ی سایت «اورکات» به موضوعی داغ در اینترنت تبدیل شد. به طوری که در مدت کوتاهی یاهو و برخی دیگر از غول‌های اینترنتی پا به این عرصه گذاشتند. در فضای اینترنت فارسی هم این پدیده سرایت کرد و هم‌اکنون شاهد بسیاری از سایت‌ها هستیم که با فراهم‌آوری فضای گفتمانی، عنوان جامعه‌ی مجازی را دارند. از چندین جامعه‌ی مجازی متخصصین گرفته تا جامعه‌ی مجازی روابط عمومی ایران و جامعه‌های مجازی فارسی زبانان سراسر دنیا.

اما استقبال گسترده از سایت «کلوب» و مقایسه‌ی امکانات آن با سایرین، آن را در سومین سال متوالی به عنوان برترین سایت جامعه‌ی مجازی معرفی می‌کند. همان‌طور که در خود سایت نیز نوشته شده است: «سال 86، سال خوبی برای جامعه‌ی کلوب بود. ایده‌های جدید، افزایش چشمگیر کاربران کلوب دات کام در ایران و خارج از کشور، استقبال کاربران از سرویس‌های جدید، ارتقا قابل توجه سخت افزار سایت و افزایش ظرفیت سایت تا چند برابر و بسیاری ایده های جدید دیگر که در برنامه کاری تیم مدیریت سایت قرار گرفته تا کم کم پخته شده و در دسترس نیم میلیون کلوبی قرار گیرد. اما بدون شک اتفاقات 2 ماه آخر سال 86 و فیلترینگ موقتی سایت تا مدت‌ها در ذهن تیم کلوب دات‌کام و خیل کاربرانش باقی خواهد ماند.» شعار راهبردی این سایت «کلوب؛ زندگی دوم ایرانیان» است.

دومین انتخاب در این زمینه سایت «یو بیست و چهار» (U24) است. «یو 24» شبکه‌ی اجتماعی برای متخصصان ایرانی است. این سایت امکانات مناسبی را در اختیار کاربرانی قرار می‌دهد که هدف‌شان از ورود به یک جامعه مجازی تنها دوست‌یابی نیست. برخی از این امکانات عبارت‌اند از: جستجوی خدمات‌دهندگان با استفاده از توصیه‌ی دیگران، گروه‌ها و فوروم‌های تخصصی، برنامه‌ریزی رویدادهای عمومی و خصوصی، ارتباط با متخصصان دیگر، معرفی خدمات یا تخصص شما به هزاران مدیر و متخصص عضو سایت، ایجاد پروفایل حرفه‌ای شما، استفاده از فرصت‌های شغلی و حرفه‌ای و ...

در این بخش مجیدآنلاین انتخاب سوم است. اتاق‌های گفتگوی تخصصی فراوانی در موضوعات مربوط به گرافیک، کامپیوتر و اینترنت تنها بخشی از امکانات این سایت است. مجیدآنلاین هر از مرجع‌های اصلی علاقه‌مندان موضوعات دیجیتالی به زبان فارسی است.

۶- سرویس وبلاگ‌ها و ابزارهای انتشار محتوا
برگزیده اول: بلاگفا
برگزیده دوم: بلاگ‌اسکای
برگزیده سوم: پرشین‌بلاگ

حالا دیگر پدیده‌ی وبلاگ و وبلاگ‌نویسی چنان در میان کاربران فارسی‌زبان اینترنت رسوخ پیدا کرده است که بسیاری از آن‌ها اصولا اینترنت را معادل می‌دانند با وبلاگ و البته ایمیل! در انتخابات اخیر مجلس نیز فراوان کاندیداهایی دیده می‌شدند که وبلاگ داشته باشند. چه کسانی که خود وبلاگ‌نویسی کرده و چه کسانی که دیگران برایشان وبلاگی راه اندخته و به‌روزرسانی می‌کردند.

پس از گذشت ۵-۶ سال از جدی شدن پدیده وبلاگ در ایران، سرویس‌ وبلاگ‌ها همچنان مهم‌ترین سرویس‌های اینترنتی ایرانی محسوب می‌شوند. نگاهی به جدیدترین رده‌بندی سایت الکسا از سایت‌های مورد مراجعه کاربران ایرانی و حضور چهار سرویس وبلاگ در قسمت بالای این لیست اثباتی بر این ادعاست. در این میان دو سرویس وبلاگ «بلاگفا» و «پرشین‌بلاگ» همچنان خبرسازترین سرویس‌وبلاگ‌های فارسی محسوب می‌شوند.
اگر سال ۸۵ سالی پرحاشیه برای بلاگفا و سالی باثبات برای پرشین‌بلاگ بود، این روال در سال ۸۶ برعکس شد و بلاگفا سال آرام و پرشین‌بلاگ سال پرتنشی را پشت سر گذاشت.

هر چند بلاگفا در سال گذشته تحول خاصی را پشت سر نگذاشت و امکان جدیدی برای کاربرانش نداشت، اما انتخاب مجدد بلاگفا در سومین سال پیاپی در بین سایت‌های برگزیده سال به خاطر حفظ کیفیت سرویس‌دهی و خدمات به روال سابق است.

در سالی که بلاگفا، فقط جایگاه سابقش را حفظ کرد، پرشین‌بلاگ در سقوطی آزاد به بدترین شرایط خود در سال‌های اخیر تنزل پیدا کرد. البته مشکلات پرشین‌بلاگ در سال گذشته نه به دلیل مسائل فنی، بلکه بیشتر به دلیل مسائل حاشیه‌ای بود. مهم‌ترین این حاشیه‌ها از دست دادن دامنه اصلی سایت بود. این مشکل و حواشی مربوط به آن باعث شد تعدادی از کاربران این سرویس‌وبلاگ‌ به دیگر سرویس‌دهنده‌ها نقل‌مکان کنند.

اما پرشین‌بلاگ در ماه‌های پایانی سال توانسته دوباره خود را اصطلاحا «جمع‌وجور» کند و ظاهرا برای بازگشت به موقعیت قبلی خود خیز بلندی برداشته است. ارائه نسخه جدید سایت هر چند هنوز با اشکالاتی همراه است، اما اگر با پشتیبانی خوب تیم پرشین‌بلاگ همراه شود، با توجه به امکانات مناسب آن می‌تواند هم کاربران از دست رفته پرشین‌بلاگ را برگرداند و هم کاربران جدیدی را جذب کند و پرشین‌بلاگ را دوباره به میدان رقابت با بلاگفا برگرداند.

سال بد پرشین‌بلاگ باعث شد که امسال گروه انتخاب‌کنندگان، سرویس «بلاگ‌اسکای» را عنوان دومین سرویس‌دهنده سال انتخاب کنند که این انتخاب هم همانند بلاگفا به دلیل حفظ کیفیت قبلی بود و «پرشین‌بلاگ» انتخاب سوم اشد.


۷- ابزارهای اینترنتی
برگزیده اول: سایت وبگذر
برگزیده دوم: پرشین‌استت
برگزیده سوم: بازنگار، خانه وبلاگ‌های فارسی زبان

ابزارهایی عموما رایگان و با سهولت استفاده برای مدیران سایت‌ها که به آن‌ها برای راهبری و ارزیابی بهتر سایتشان کمک می‌کند. در حقیقت مخاطبان این سایت‌ها مدیران سایت‌های دیگر، وبلاگ‌نویسان و به نحوی کاربران جدی‌تر اینترنت هستند که از ابزارهای آن‌ها مانند شمارنده، خبرنامه، نظرسنجی، آر‌اس‌اس و ... در پایگاه‌های اینترنتی‌شان استفاده می‌کنند.

«وبگذر»، قدیمی‌ترین و به نوعی کامل‌ترین سایت ارائه‌دهنده ابزارهای مدیریت وب‌سایت‌ها به زبان فارسی است که در سه-چهار سال گذشته هنوز رقیب پایدار و بادوام برای آن پیدا نشده که خدماتی به جامعیت آن ارائه دهد. مدیران وبگذر تلاش می‌کنند تا هر شش ماه یک‌بار یک نسخه جدید از وبگذر و به‌روزرسانی مستمر امکانات را ارائه کنند. از جمله‌ی امکانات جالبی که از سال 86 در این سایت در دسترس هست، می‌توان به ارائه‌ی سرویس‌های مختلف روی پیامک (sms) اشاره کرد. دریافت اطلاعات و آمار سایت‌ها با پیامک و اجرای نظرسنجی بر همین بستر از جمله‌ی این امکانات است. گستردگی و پایداری خدمات این سایت، آن را به عنوان برترین سایت فارسی در ارائه‌ی ابزارهای اینترنتی معرفی می‌کند. وبگذر در سال 84 نیز برگزیده‌ی نخست و در سال 85 به عنوان دومین برگزیده‌ی این حوزه انتخاب شده بود. در حال حاضر بیش از دویست و پنجاه هزار کاربر از این سایت بهره‌برداری می‌کنند.

«پرشین‌استت» که سال گذشته با نظر تحریریه هفت‌سنگ و کارشناسانی که در انتخاب برترین‌ها به هفت‌سنگ کمک‌ می‌کنند، به عنوان برترین ابزار اینترنتی سال ۸۵ به انتخاب شده بود، امسال جای خود را به «وبگذر» داده است تا رقابت این دو سایت همچنان ادامه داشته باشد. کاربران اینترنت و مدیران سایت‌ها می‌توانند با استفاده از سرویس‌های پرشین‌استت از تعداد بازدیدکنندگان صفحات‌شان و همینطور جزئیاتی از نحوه بازدید آنان مطلع شوند. «پرشین‌استت» متعلق به «آریاگستر» و از گروه سایت‌های پرشین‌بلاگ است.

سومین انتخاب این حوزه سایت «بازنگار» است. «بازنگار»، سامانه‌ی خبری وبلاگ‌های فارسی زبان است. «بازنگار» یک خبرخوان اتوماتیک است که با جمع‌آوری نشانی اینترنتی سایت‌های مختلف و طبقه بندی آن‌ها شرایطی را برای هر کاربر ایرانی فراهم کرده است که از رجوع‌های موردی و جستجوهای زمان‌بر بی‌نیاز خواهد شد.

علاوه بر بخش‌های اصلی، امسال برای اولین بار در بخش انتخاب‌های ویژه (خارج از مسابقه) هم تعدادی از سایت‌های فارسی زبان به شرح زیر انتخاب شدند:

- موثرترین ابزار در گسترش زبان فارسی در وب: سایت وردپرس فارسی

اگر زمانی «پرشین‌بلاگ» و روزگاری «موویبل‌تایپ فارسی» ابزار مناسبی برای راه‌اندازی صفحات اینترنتی به زبان فارسی بودند، در سال ۱۳۸۶ این نقش را «وردپرس فارسی» ایفا کرد. «وردپرس فارسی» نسخه فارسی شده نرم‌افزار مدیریت محتوای «وردپرس» است که به همت جمعی از وبلاگ‌نویسان حوزه آی‌تی فارسی شد و به رایگان در اختیار کاربران اینترنتی قرار دارد. علاوه بر استفاده از وردپرس در سایت‌های فارسی زبان، با افول تعدادی از سرویس‌وبلاگ‌های فارسی در سال ۸۶ بخش عمده‌ای از وبلاگ‌های فعال ایرانی به وردپرس نقل مکان کردند.

- بهترین ایده خلاقانه در راه اندازی سایت: جیره کتاب

«اگر شما هم از آن دسته افرادي هستيد كه سال تا سال فرصت نمي‌كنيد سري به يك كتابفروشي بزنيد يا اصلا با كتابفروشي رفتن مشكل داريد و در آن محيط احساس راحتي نمي‌كنيد، شايد «جيره كتاب» بتواند مشكل‌تان را حل كند. عضويت در جيره كتاب مثل آبونه شدن يك مجله است. شما با پرداخت حق عضويت اين طرح به صورت ماهيانه يك كتاب از طريق پست دريافت خواهيد كرد و به اين ترتيب امكان مي‌يابيد تا لذت خواندن را تجربه كنيد.»
این بهترین تعریف ممکن از این سایت فرهنگی است که در صفحه درباره سایت آورده شد. جیره کتاب نمونه یک ایده خلاقانه برای استفاده از اینترنت در جهت سامان بخشیدن به یک شبکه فرهنگی است.

- بهترین استفاده از امکانات چند رسانه‌ای در سایت: رادیو زمانه

سایت «رادیو زمانه» از جمله‌ سایت‌های محبوب و پربیننده در وبلاگستان فارسی است. پوشش مناسب اخبار وبلاگستان و همکاری متقابل با وبلاگ‌نویسان آن را به یکی از منابع اصلی وبلاگ‌های فارسی تبدیل کرده است. اما این تنها حسن این وب‌سایت نیست و دلیل انتخاب آن در بین برگزیدگان امسال مسئله دیگری است. سایت «رادیو زمانه» از جمله پیشگامان وب فارسی در استفاده مناسب از امکانات چند رسانه‌ای (متن، عکس، صدا و فیلم به طور همزمان) در سایت است. هر چند که استفاده از این امکانات چند سالی است در تعداد زیادی از سایت‌های فارسی دیده می‌شود، ولی کاربرد آن در سایت «رادیو زمانه»، مانند اغلب سایت‌های فارسی حاشیه‌ای و تشریفاتی نیست. گفتگوها، گزارش‌ها و مقالاتی که اکثرا برای شبکه‌ رادیویی زمانه تهیه شده‌اند، در سایت هم به‌صورت فایل صوتی قابل شنیدن و دریافت و همراه با متن کامل، قابل دسترس هستند. «شهر فرنگ» هم بخش ویدئوهای زمانه است که در آن گزارش‌های گاه‌وبیگاه تصویری دیده می‌شود. در این بخش برنامه‌های تصویری ابراهیم نبوی با عنوان «از این ستون به اون ستون» که به‌صورت هفتگی عرضه می‌شود هم مشتریان ثابت و پروپاقرص خاص خودش را دارد. سایت همچنین در بخش‌های پخش‌زنده در سرعت‌ها متفاوت و پادکست، امکان شنیدن برنامه‌های شبکه رادیویی زمانه را هم فراهم آورده است.

- بهترین سایت در جلب مخاطب خاص: تکنوتاکس

«تکنوتاکس»، سایت تخصصی حوزه سیستم‌عامل لینوکس و نرم‌افزارهای منبع‌باز با هدف آموزش، فرهنگ سازی و گسترش این سیستم‌عامل در کشور راه‌اندازی شده است. این سایت توسط تعدادی از علاقه‌مندان به نرم‌افزارهای آزاد راه‌اندازی شده و از جمله منابع باسابقه در این حوزه تخصصی است. انتشار روزانه اخبار و همچنین پیگیری جدی تالیف و ترجمه مقالات آموزشی این حوزه از جمله فعالیت‌ها و نقاط مثبت این سایت تخصصی است.

- برترین سایت در تولید محتوای فارسی در وب: مجله اینترنتی فریا

«فریا» از جمله معدود مجلات اینترنتی همچنان فعال فارسی زبان است که به فعالیت خود ادامه می‌دهد. هر چند که در سال گذشته بیشتر از قبل از حجم مطالب تالیفی این مجله کاسته شد و بخش قابل توجهی از مطالب، مقالات ترجمه‌ای بودند، ولی همین هم در شرایط فعلی وب فارسی غنیمت است. شرایطی که روز به روز از تعداد سایت‌های مولد که به‌طور اختصاصی برای اینترنت محتوا تولید می‌کنند کاسته می‌شود، و به سایت‌های کپی/پیست‌کننده مطالب دیگران افزوده می‌شود. همین نکته است که اهمیت کار مجلات اینترنتی از جنس فریا را مشخص می‌کند. فریا که به تازگی گرافیکش را عوض کرده و در آستانه سال نو لباس جدید به تن کرده مطالبش را بخش‌های فرهنگ و تاریخ، زندگی و اجتماعی، علم و فن‌آوری، پزشکی و سلامت، هنر، ورزش، ایران و گشت‌وگذار ارائه می‌کند.

- برترین سایت هماهنگ با فضای وب‌ دو: ویویو

مینی‌بلاگ‌ها، از جمله نسل جدید سایت‌های اینترنتی مبتنی بر وب‌دو هستند. با کمک این سایت‌ها کاربران اینترنتی از طریق اینترنت و تلفن‌همراه در «پست»های کوتاه صفحات شخصی‌شان را بروز می‌کنند و همینطور صفحات شخصی دوستان‌شان را دنبال می‌کنند. صفحاتی که مطالبش بیشتر به بیان اعلام وضعیت و احساس‌های شخصی لحظه‌ای اختصاص دارد.
نمونه شاخص این نوع سایت‌ها «تویتر» است. تویتر که یک سایت شناخته شده جهانی است، از طرف کاربران ایرانی هم مورد استقبال قرار گرفته است. در سال ۸۶ نمونه‌های ایرانی تویتر هم شروع به فعالیت کردند که البته هنوز هیچ‌کدام نتوانسته‌اند جایگاه مناسبی پیدا کنند تا مخاطبان ایرانی تویتر را جذب کنند. سایت‌های «جکس‌بلاگ»، «ویویو» و «پیغامک» سه نمونه از نسخه‌های فارسی تویتر هستند که در این میان «ویویو» وضعیت مناسب‌تری دارد.

>> برای شرکت در نظرسنجی و انتخاب برترين‌ها به اين صفحه برويد. <<