مقدمه
«رپ» به عنوان گونهای از موسیقی در سالهای اخیر - با تاخیری چند ده ساله نسبت به غرب - مورد توجه جوانان و نوجوانان ایرانی قرار گرفته است. نوجوانان با کمک وسائل و امکاناتی که تکنولوژیهای جدید ارتباطی در اختیارشان قرار داده است نسبت به تولید و انتشار ترانههای رپ اقدام میکنند. روند تولید و انتشار قطعههای رپ، بر خلاف آنچه پیش از این در مورد تولید و انتشار سایر قطعههای موسیقی در ایران وجود داشته، خارج از فرایند رسمی است.
تولید این قطعهها نه در استودیوهای پیشرفته و به وسیله تیمی متشکل از سرمایهگذار، ترانهسرا، خواننده، نوازنده، آهنگساز و ... بلکه در استودیوهای ابتدایی و خانگی انجام میشود و اغلب همه این نقشها را یک یا چند نوجوان به تنهایی انجام میدهند. آنها خودشان ترانه میگویند و میخوانند و برای ساخت موسیقی هم یا ملودیهای آماده (بیت) را از اینترنت دریافت میکنند و یا به کمک نرمافزارهای موسیقی به شکل ابتدایی نواهایی تولید میکنند.
در فرآیند انتشار هم احتیاجی به شرکتهای تولید، توزیع و پخش آثار نیست و نوجوانان آثارشان را اصطلاحا زیرزمینی و به کمک سایتها و وبلاگهای اینترنتی و تکنولوژیهای ارتباطی ِ دستگاهها و تلفنهای همراه مانند بلوتوث منتشر میکنند تا دستبهدست بچرخد و بهوسیله همسن و سالهایشان شنیده شود.
بدین ترتیب تولید و انتشار آلبوم و قطعههای موسیقی که پیش از این علاوه بر پیچیدگیهای روند کسب مجوز و تهیه آلبوم، در انحصار شرکتهای خاصی بود دگرگون شده و امروز هر شهروند با کمترین سطح دانش و امکانات میتواند در نقش یک تولیدکننده ظاهر شود.
همین گسترده شدن طیف تولیدکنندگان قطعههای رپ است که باعث گستردگی موضوعات و مفاهیم مطرح شده در موسیقی رپ میشود. از آنجایی که جوانان ایرانی به گروههای اجتماعی، فکری، قومی و طبقاتی متفاوتی تعلق دارند و تفکرات آنها دغدغهها و اندیشههای گستردهای را شامل میشود، در موسیقی رپ که از معدود عرصههای بیواسطه بازنمایی این اندیشهها و تفکرات است با موضوعات گسترده و بسیار متنوعی روبرو هستیم. موضوعاتی که هر کدام ریشه در مسئلهای اجتماعی دارند و موقعیت اجتماعی خاصی را توصیف و روایت میکنند که ذهن تعدادی از جوانان جامعه را اشغال کرده است.
از این روست که تلاش برای بررسی و تحلیل علمی قطعههای موسیقی رپ به عنوان بخشی از محصولات و تولیدات فرهنگ عامه دارای اهمیت بالایی است. مسئلهای که میتواند مورد توجه جامعهشناسان، مردمشناسان و کارشناسان علوم اجتماعی و انسانی قرار گیرد و تاکنون از آن غفلت شده است و در این حوزه صرفا به مقالههای ژورنالیستی بسنده شده است.
در این راه تلاش برای طبقهبندی این قطعهها به عنوان قدم اول بررسی علمی، در این مقاله مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله در مرحله تکمیل است و متن حاضر نسخه در حال تکمیل و نه نهایی است. نگارنده از خوانندگان و صاحبنظران دعوت میکند تا با ارائه نظرات و پیشنهاداتشان در مورد دستهبندی ارائه شده، به رسیدن به طبقهبندی قابل قبول در این حوزه کمک کنند.
متن کامل مقاله را بهصورت فایل پی.دی.اف دریافت کنید.
