گزارش مراسم بزرگداشت نادرابراهیمی در خانه هنرمندان
به نقل از سایت خانه هنرمندان - مهرماه ۱۳۸۴
گزارش بخش صبحگاهی برنامه بزرگداشت نادرابراهیمی
بخش اول برنامه بزرگداشت نادرابراهیمی در ساعت 14 بعد ازظهر یکشنبه دهم مهرماه به پایان رسید. به گزارش سایت خبری خانه هنرمندان ایران، در این بخش که از ساعت 9 صبح آغاز با تلاوت کلامالله مجید و سرود جمهوری اسلامی ایران آغاز شده بود، ابتدا پدرام اکبری مجری برنامه به حضار خوشامد گفت.
این بخش ازشامل سه قسمت «آیین گشایش»، «نشست نخست» و «نشست دوم» بود که دراین برنامهها «محمد مهدی محمدی»، «اکرم خاتم»، «معصومه انصاریان»، «محمدرضا یوسفی» و «هدیه شریفی» سخنرانی کردند.
در این برنامه همچنین «محمد مصطفیزاده» نوازنده تار و بازیگر نقش «کامی» در سریال هامی و کامی که 27 سال پیش توسط نادر ابراهیمی ساخته شده بود، از خاطرات خود گفت. مصطفیزاده که هم اکنون 39 ساله است و در آن موقع 11 سال داشت. وی گفت: «در سفرهای هامی و کامی ما رسم زندگی کردن را آموختیم.»
نادر ابراهیمی پس از سخنرانی اکرم خاتم به داخل تالار بتهوون آمد و مورد استقبال حضار قرار گرفت
آیین گشایش
اولین سخنران آیین گشایش خانم «گیتی اسماعیلی» مدیر مهد کودک فروغ بود (مهد کودکی که سالها نادر ابراهیمی پژوهشهای خود را در آنجا انجام میداد) که گزارش شورای برگزارکننده را قرائت کرد. در این گزارش وی با اشاره به برگزاری گرامیداشت نادر ابراهیمی به مناسبت هفتادمین سال تولد و به پاس تقدیر از 40 سال تلاش ایشان در زمینه ادبیات کودک و نوجوان، در ادامه گفت:« در حال حاضر در جمع ادبا و هنرمندان، فرهیختگان علاقهمند به پیشرفت امور فرهنگی جامعهمان قرار داریم. خدای را سپاس میگوییم که این امکان با حضور شما سروران گرامی فراهم گردید، با این آرزو که بتوانیم به یاری هم این متصد عظیم فرهنگی را روز به روز بارورتر کنیم. »
وی در خاتمه گفت :« شایسته است که با سپاسگزاری از تمام عزیزان و موسساتی که طی ماههای گذشته با رهنمودها و همراهیها و همدلیهای صمیمانهی خود اسباب و امکان این همایش را فراهم کردند خصوصاً ازشورای کتاب کودک،انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، مهدکودک فروغ، انجمن کوهنوردان ایران، کانون توسعهی فرهنگی کودکان، خانهی فرهنگ نیمرخ، موسسهی مادران امروز و سایر انجمنها و موسسات و کانونهای فرهنگی، انتشارات روزبهان و شرکت روناس به دلیل تأمین هزینههای مالی و امور اجرایی، رسانهها جهت پوشش خبری و بویژه خانهی هنرمندان ایران قدردانی میکنیم.»
سپس خانم «توران میرهادی» تحت عنوان مقدمهای بر کتاب مراحل خلق و تولید ادبیات کودکان سخنرانی کرد. وی گفت: «نادر ابراهیمی در این اثر حاصل سالها خلق، پژوهش و تدریس ادبیات را در دسترس میگذارد. او برای هر اثر از جرقهی اول تا رسیدن به دست خواننده 33 مرحله را بررسی میکند. مرحلهی 1 تا 3 را برای همهی هنرها (عام)، از 4 تا 12 را دربرگیرندهی همهی انواع ادبیات میداند و از مرحلهی 12 تا پایان 33 را خاص ادبیات کودکان. او با شمردن این مراحل و ظرائف آن با خالق اثر همراه میشود و تجربههای ارزندهای را در اختیار او میگذارد. در مقایسهای که با تالیف مقالههای فرهنگنامهی کودکان و نوجوانان کردیم، دقیقاً این مرحلهها را کارساز و لازم دانستیم. آنچه بحثبرانگیز شد، مراحل نخستین خلق اثر ادبی، جرقه و جوشش درونی نویسنده در برخورد با نگاه مخاطب و نظرخواهی از او بود و این که نویسنده تا چه حد تبعیت از نظر خواننده را باید لازم بداند، و آیا نگاه مسئولانهی نادر ابراهیمی پرواز آزاد ذهن و تخیل را محدود به آموزش مستقیم و غیرمستقیم میکند یا نه.»
نشست نخست
در این قسمت آقای «محمد مهدی محمدی» در مورد «عقلانیت انتقادی و نقش نادر ابراهیمی در تحول تاریخی ادبیات کودکان ایران» سخن گفت. وی در سخنرانی خود گفت: « در یک سده گذشته تلاشهای عقلانی برای گسترش ادبیات کودکان از مفهوم سنتی به مفهوم مدرن و امروزی آن در فرآیندهایی گاه پیوسته و گاه گسسته انجام شده است. بسیاری از کسان در گسترش میزان عقلانیت که نشانهی بارزی از رشد و پیوند ادبیات کودکان با جامعهی مدرن است، نقش داشتهاند.»
وی افزود:« نطفههای این تحول را میتوان در آثاری که در دورهی مشروطه به نام ادبیات معروف به بچهخوانی بود یافت. اگر نخستین اثر جدید و ثبت شده و به جا مانده در تاریخ ادبیات کودکان ایران را حکایات دلپسند اثر محمد مهدی واصف رضاجویی بدانیم که در سال 1225 شمسی در هند و به زبان فارسی برای چند بار چاپ شد.»
به عقیده محمدی نویسنده در پایاننوشت کتاب، به روشنی از هدف خود که پیشدرآمدی بر جهان نو است، پرداخته؛ در اینجا محمدی به بازخوانی قسمتی از این پایان نوشت این شرح پرداخت:«معلمانی که بر تعلیم و تادیب متعلمان همت میگمارند ... در ترویج و تدریس این حکایات دلپسند کوشند و خوانندهی نوجوان را فرمان دهند که در ضبط الفاظ و معانی و فهم مضمون و ادراک نتیجهی کلام جهد جزیل و سعی جمیل به کار برد تا عقل معاش و معاد و حسن ادب حاصل خردمند و مهذب گردد.»
وی سپس افزود: «عقل معاش و خردمندی دو پایه از ستونهای عقلانیت مدرن است که در روند تحول این نکته اندیشهمندان و آموزشگران دورهی مشروطه روی آن انگشت گذاشتند. چند دههی بعد مستشارالدوله در رسالهی «یک کلمه» در انتقاد از شیوهی مدارس و مکتبخانههای ایران اصول بنیادین آموزش جدید را بر مبنای چرخش از عقل معاد به عقل معاش میداند و او نیز گامی دیگر در این زمینه برمیدارد. اما گام بلندتر و قطعی تر در این زمینه از آن عبدالرحیم طالبوف تبریزی است که با کتاب احمد پیها و ستونهای عقلانیت مدرن را در حوزهی ادبیات کودکان میریزد. طالبوف در این اثر که در مرز بین داستان و غیرداستان آونگ میرود، همواره در همه جا از اندیشهی علمی به دفاع برمیخیزد و وابستگی و دلبستگی خود را به جهان نو نشان میدهد. از آن پس اگر تاریخ ادبیات کودکان را تنها از زاویهی رشد و گسترش عقلانیت مدرن بررسی کنیم، نام بسیاری از کسان در این صد ساله یادآور ما خواهد بود. که چه کسانی همچون رشدیه، و باغچهبان، همچون محمدباقر هوشیار، توران میرهادی، صمد بهرنگی و دهها نام دیگر بودند یا هستند که با وجود موانع بسیار جدی گامبهگام این راه را پیمودند و در هر گام به همراهان خود افزودند.»
وی در خاتمه گفت: «نادر ابراهیمی یکی از همراهان این راه است و در این جستار کوشش میشود که نقش او در گسترش عقلانیت انتقادی در راه ادبیات کودکان که لازمهی رشد آن است واکاوی شود. نادر ابراهیمی هنرمندی چند پیشه است که زندگی در سال 1315 در تهران آغاز کرد. سالهایی که جامعهی ایران پوست میانداخت و با جنبههایی تکنیکی با عقلانیت ابزاری از دنیای مدرن آشنا میشد. او در دارالفنون درس میخواند که نماد آغاز نوگرایی و یا درگاه عقلانیت مدرن در ایران عصر قاجار بود. ایران در دوران کودکی او با فروانداختن رضاشاه و جنگ جهانی دوم دست و پنجه نرم میکرد. هر دوی این پدیدهها به ویژه جنگ جهانی دوم نشانگر ویرانگری و خشونت برآمده از عقل مدرن بود. سپس در دورهای که جنبش ملی شدن صنعت نفت و کودتای نفتی در ایران رخ داد، او دوران نوجوانی خود را میگذراند. به گفتهی همسر نادر ابراهیمی او از سیزده سالگی وارد فعالیتهای سیاسی شد و در این راه بارها به زندان افتاد. این پدیده نشان میدهد که نادر ابراهیمی از جمله مردمی است که در این صد ساله با رشد عقل انتقادی با رژیمهای حاکم درگیر شدند و در این راه هر کسی به فراخور حال خود رنج برد. این پدیده در طول زندگی ابراهیمی و در شکلگیری ذهنیت عقل انتقادی او موثر بوده است.»
اکرم خاتم سخنران بعدی بود که به بررسی مجموعه کتاب «ایران را عزیز بداریم» پرداخت. وی گفت:« در این بررسی به اهداف آقای نادر ابراهیمی از تدوین مجموعهی فوق پرداخته شده است. مقاله در 3 بخش با عناوین زیر نگاشته شده است.- آقای ابراهیمی و منابع ایران - آقای ابراهیمی و مسالهی استقلال ایران و توسعهی پایدار- با من آشنا شو، با من دوست شو.»
خاتم در ادامه گفت: «در بخش اول آقای ابراهیمی در مجموعهی 15 جلدی «ایران را عزیز بداریم» ایران را زیباترین و ثروتمندترین کشور جهان اعلام میکنند و دلایل خود را که مربوط به طبیعت 4 فصل و منابع غنی آن میباشد به تفصیل بیان میدارند. در بخش دوم به نحوهی استفاده از منابع فوق اشاره دارند، به طوری که باعث استقلال کشور و توسعهی پایدار گردد.»
وی افزود: «در بخش سوم، آقای ابراهیمی به ویژگیهای منابع زیرزمینی و کاربرد آن میپردازند و با ارائهی «فرهنگ فرآوردههای فلزی ایران» در جلد 15 که نخستین فرهنگنامه از نوع خود میباشد. منابع غنی و در عین حال ساده و روانی را برای استفاده کودکان 10-14 ساله فراهم مینماید.»
وی در خاتمه گفت: «مجموعهی فوق در عین علمی بودن سرشار از احساسات انسانی و وطندوستان است و در صورت استفادهی آموزش و پرورش از مجموعه در کتب درسی، کاستیهای کتابهای درسی نیز جبران میشود.»
بخش بعد از ظهر برنامه بزرگداشت نادرابراهیمی
برنامه بعد ازظهر بزرگداشت نادرابراهیمی در ساعت 16 بعد ازظهر یکشنبه دهم مهرماه آغاز شد.
به گزارش سایت خبری خانه هنرمندان ایران، در این بخش «نوشآفرین انصاری»، «شکور لطفی» و «پدرام اکبری» سخنرانی کردند.
در خلال سخنرانیها این بخش نیز فیلمهایی مرتبط با آثار و زندگی نادر ابراهیمی پخش شد. یکی از این فیلمها که خیلی مورد توجه قرار گرفت، سخن و اظهار نظر نادر ابراهیمی درباره حاتمیکیا و متقابلا سخن و نظر ابراهیم حاتمیکیا و انسیه شاهحسینی در باره نادر ابراهیمی بود.
در ادامه گزارش کامل برنامه را بخوانید:
نشست سوم
اولین سخنران این بخش خانم «نوشآفرین انصاری» بود که سخنرانی خود را تحت عنوان «دربارهی نادر ابراهیمی» ایراد کرد. پس از آن «شکور لطفی» تحت عنوان «بها بخشی به توانمندیهای جسمانی و تلاش و پویایی در آثار نادر ابراهیمی» به سخنرانی پرداخت. لطفی سخنرانی خود را با یادآوری بخشی از مقالهای نشریهی تعلیم و تربیت، سال چهارم، که چنین نوشته بود، آغاز کرد: «توانمندیهای کالبدی و آمادگیهای جسمانی از ورزش و تربیت بدنی به دست میآید. از حدود هفتاد سال پیش، اهداف ورزش و تربیت بدنی در اساسنامهی ورزش آموزشگاهها تبیین و بخشنامهها (متحدالملل)ی آن هم ابلاغ گردیده است.»
لطفی گفت: از طرفی حقوق کودک تصریح دارد که «کودک حق دارد که از تغذیهی کافی، تفریح و خدمات بهداشتی برخوردار شود و در محیطی که سلامت جسمانی وی را تامین نماید پرورش یابد». نگاهی به پیشینهی تعلیم و تربیت یا همان آموزش و پرورش در ایران هم موید توجه جوامع ایرانی به سلامتی و توانمندیهای جسمانی و اخلاق جوانمردانه و پهلوانی بوده است، چنانکه نوشتهاند:«شاگردان صبح زود بیدار میشدند؛ مسافت زیادی را میدویدند؛ بر اسبان سرکش سوار میشدند و به سرعت میتاختند. دیگر از کارهای این مدارس، شناوری، شکار جانوران، دنبال کردن دزدان، کشاورزی، درختکاری و طی کردن مسافتهای زیادی (راهپیمایی) در گرمای شدید تابستان جانگزای زمستان بود؛ آنان را چنان پرورش میدادند که بتوانند تغییرات و سختیهای اقلیمی را نیکو تحمل کنند و با خوراک خشن ساده بسازند و بیآن که سلاح و لباسشانتر شود، از رودخانه بگذرند». (دورانت، ج 1، ص 434-435)
وی افزود: «اگر گزنفون حکیم تاریخ نویس، مصداق نظریهی تربیتی خویش را کوروش بزرگ شمرده و عنوان کتاب خود را «کوروپدی» یا «سیروپدی» نهاده است، به لحاظ رواج چنان شیوههایی در پرورش و آموزش، در میان جوامع ایرانی بوده است. متاسفانه بیتوجهی به این فعالیت ضروری و زندگی ساز، باعث انواع عوارض و بروز کاستیها در کالبد و روان اکثریت جمعیت جوان کشور طی چند نسل شده است که نتیجهاش رنجوری، کاهلی، بیماری، ناتوانی و زبونی جمعیت بزرگسال و شهرنشین و بیقوارگی اندامهای آنها شده است. ابراهیمی، در زندگی و آثار خود، رنجیده از این نقیصه و کاستی، درصدد بود تا نسلهای جوانی که از پی هم و خیلی هم به سرعت وارد جامعه میشوند، با تحرک و ورزش به سلامتی و توانمندی کالبدی و روانی دست یابند و از این رهگذر، جامعه رو به سلامتی و توانایی برود.»
وی گفت: « نادر ابراهیمی باچنین دغدغه و نگرانی، در بسیاری از آثارش، کوشیده تا به هرشیوهی ممکن، زمینه را برای چنان فعالیتی آماده سازد که در این نوشتار به برخی از آنها اشاره و بر مورادی هم تاکید میشود.»
در این برنامه «پدرام اکبری» نیز در سخنانی در مورد نادر ابراهیمی گفت: «تقریبا در تمامی آثار نادر ابراهیمی عناصر محوری اندیشه، و آرمان همپای روح استقلال، اعتراض و استقامت موج میزند. بویژه دفاع از هر آن چه که مردمی، شرافتمندانه و انسانی است و اعتراض و مقاومت در مقابل هر آن چه پلشتی و فساد و ناراحتی است. و در این میان جلای رنگ اخلاق، همچنان در این آثار پر درخشش و پر نمود است. شاهدان سخن آییننامهی گروه فیلمبرداری مجموعههای «آتشبدون دود » و «سفرهای دور و دراز » و قاطعیت اجرای آن بویژه در شرایط فرهنگی _ اجتماعی پیش از سالهای 57 است. از دیگر سو، اعتراض مکتوب و کوتاه نادرابراهیمی به توقیف پخش مجموعه سفرها توسط حکومت نظامی و خطاب به مدیر وقت شبکه دوم تلویزیون در پاییز سال 57، با عبارت آغازین من با تلویزیون قصابها پیمان نبستهام نمونهای از این دست به شمار میآید.»
فیلمهایی که در این بخش از برنامه به نمایش گذاشته شد، عبارتند از: فشرده بسیار کوتاهی از مجموعه تلویزیونی «آتش بدون دود»، سخن و تصویر نادر ابراهیمی درباره عشق مطهر و جایگاه زن در فرهنگ و ادبیات کشور، انیمیشن «قلب کوچکم را به چه کسی بدهم؟» براساس قصهای از نادر ابراهیمی، ساخته پژمان علیپور از هنرمندان جوان مرکز مهاباد و بالاخره روایت ابراهیمی از حاتمیکیا و روایت حاتمی کیا از ابراهیم کاری مشترک از فرشته طائر پور و وحید نیکخواه آزاد.
در این بخش از برنامه بهروز دولتآبادی سازنده مجموعه آتش بدون دود به اجرای موسیقی و نواختن تار بر قطعاتی از موسیقی ترکمن پرداخت که مورد توجه حضار قرار گرفت.
همچنین در این بخش اثر منتشر نشدهای از نادر ابراهیمی با نام « ما زرتشتیان این آب و خاکیم» توسط پرند اکبری خوانده شد.
پایانی خوش برای یک بزرگداشت
مراسم پایانی، بزرگداشت نادرابراهیمی با اجرای برنامه گروه اکستر و کر استاد محمد نوری آغاز شد.
به گزارش سایت خبری خانه هنرمندان ایران، محمد نوری که کمتر حضور در مراسمی را قبول میکند اینبار بهخاطر دوست و یار دیرینهاش قطعاتی را در برنامه بزرگداشت نادرابراهیمی با همراهی گروه ارکستر و کر خود اجرا کرد. رهبری گروه را در این برنامه علیرضا شفقینژاد برعهده داشت.
یکی از آهنگهایی که نوری برای دوست قدیمی خود خواند، سفرهای دور بود. این قطعه که شعر و آهنگ آن را نادر ابراهیمی برای فیلم هامی و کامی ساخته بود، یکی از خاطرهانگیزترین ترانههایی است که در این برنامه اجرا شد تقریبا اکثر حضار که در هر دو تالار بتهوون و ناصری و همچنین از طریق مونیتورهای راهروهای خانه هنرمندان ایران به این آهنگ گوش جان سپرده بودند، اشک ریختند.
نوری در این برنامه همچنین ترانههای «بهار زندگی»، «جمعه بازار»، «انتظار» و «مریم » را خواند.
پس از اجرای برنامه گروه ارکستر و کر نوری، خانم فرزانه منصوری, همسر نادر ابراهیمی سخنانی بسیار صمیمانه برای حضار ایراد کرد. وی گفت: «من سخنران خوبی نیستم، یعنی اصلا سخنران نیستم که خوب یا بد آن باشم. از این رو دلم میخواهد صادقانه و صمیمانه مکالمهذهنی را که در خصوص برنامه گرامیداشت همسرم، نادر ابراهیمی با خود داشتم برایتان بازگو کنم.»
سپس منصوری از تمامی کسانی که در برگزاری این برنامه شرکت داشتند تک به تک تشکر و قدردانی کرد. وی در خاتمه گفت: «این درست است که قدردان محبت و زحمات همهشان هستم، اما اصلا من که هستم تا سپاسگزاریم جبران محبت کند؟ نه، بعضی احساسات اگر به کلمه درآیند، ارزش و توان واقعی خود را از دست میدهند. شاید این خود نادر است که باید قدردانی کند، از این دریای محبت و همدلی و هم اندیشی، پس من چه کنم؟»
فرزانه منصوری با یادآوری عباراتی از نادر ابراهیمی سپاسگزاری خود را به پایان رساند: «او (نادر ابراهیمی) اعتقاد دارد که ایران سرزمینی است ملکوتی که بر بال فرشتگان نشسته است. او میگوید: ایران زیباترین و نیز یکی از ثروتمندترین کشورهای دنیاست، با مردمی، خوب، شجاع ،مهربان، با ایمان، مبارز، هوشمند، سرسخت، پهلوان، خداجو، خاضع ، خاشع ، قهرمان و ... او میگوید: مردم ایران، قدردان، قدرشناس، سپاسمند و شکرگزارند. »
منصوری گفت: مگر حضور شما در این مراسم و زحماتی که کشیدهاید گواه بر این ادعا نیست؟ پس، عشق شما به ایران و اندیشههای پربار و نیک ایرانی، جاودانه باد.
در حاشیه مراسم
--- شورای برگزاری مراسم به محمد نوری و گروه کر و ارکستر او، لوح سپاس و گل هدیه دادند.
--- از ساعات آغازین برنامه تا ساعتی پس از اتمام مراسم فرزانه منصوری و دختران نادر ابراهیمی با تمام قوا به همراهی پدرام اکبری برای هماهنگیهای لازم به فعالیت بیوقفه خود ادامه دادند.
--- در لحظات پایانی برنامه شورای برگزاری با دادن لوحهای تقدیر از کسانی که در برگزاری نمایش مشارکت و همراهی کرده بودند تشکر و سپاسگزاری کردند.
--- انجمن نویسندگان کودک و نوجوان متقابلا با اهدای یک لوح از نادر ابراهیمی و تلاشهای وی در اعتلای ادبیات کودک و نوجوان به سادگی و صمیمیت تقدیر کرد.
--- انتشارات روزبهان با تدارک نمایشگاه کوچک کتابی در راهروی منتهی به تالار بتهوون به نمایش و فروش آثار نادر ابراهیمی اقدام کرده بود. جلال فهیم هاشمی مدیر انتشارات روزبهان نیز از ساعات آغاز برنامه پا به پای خانواده ابراهیمی و شورای برگزاری مراسم در تلاش بود.
--- شورای برگزاری مراسم در خاتمه سبد گلهایی را به بخشهای مختلف خانه هنرمندان ایران برای تشکر از همکاری آنان اهدا کردند.
