میزگردها و سخنرانیهای مراسم خانه هنرمندان
به نقل از سایت خانه هنرمندان - مهرماه ۱۳۸۴
سخنان «توران میرهادی» در بزرگداشت «نادر ابراهیمی»
بزرگداشت «نادر ابراهیمی» با سخنان «توران میرهادی»، بزرگ بانوی ادبیات کودکان ایران، رسما آغاز شد. او در سخنان خود چهار خصلت «عشق به مردم»، «درک نیاز زمانه»، «تلاش و حرکت مداوم» و «شور و صراحت» را در شخصیت و آثار ابراهیمی برشمرد. متن زیر سخنان اوست که میخوانید...
در آغاز میخواهم برای نادر ابراهیمی بازیافتن سلامتی را آروزم کنم این پدیده اتفاق افتاده است و خواهد افتاد. این دعاها و آرزوهای ماست که باید از صمیم قلب باشد.
سپس میخواهم به بیان چهار ویژگی و خصیصه در این انسان با وجهههای هنرمند، نویسنده، تصویرگر، فیلمساز، پژوهشگر، ناشر و بنیانگزار ایرانشناسی برای کودکان و نوجوانان بپردازم.
عشق به مردم
چه زیباست و نیروبخش زمانی که قلبت با مردم سرزمینت میتپد، نادر ابراهیمی است و عشق بیپایان او به این مردم بزرگ کوچک کودک و نوجوان این ملت، و این سرزمین، عشق با همهی وجود، عشق با نگاه تیزبین و قلمی که صادقانه توصیف میکند،صادقانه زیر و بم ماجراهای خرد و کلان را میکاود، صادقانه بیان میکند، به تصویر میکشد و میسازد. از هیچ سختی نمیهراسد و از گفتن حقایق، ضعفها و قدرتها ابا ندارد و ضرورت گفتنها را از عمق وجود خود احساس میکند. هر جا او را بطلبند میرود و عشق و نیروی دانش و تجربهی خود را منتقل میکند. نگاه کنیم به تکتک آثار او چه برای بزرگسالان و چه برای کودکان و نوجوانان، او در میان مردم حرکت و کار کرده است، او مردم را میشناسد با ضعفها و قدرتهای آنان آشناست، عشق به او فرمان میدهد که بگوید و در این زمینه خدمت را در گفتن میداند.
درک نیاز زمانه
چه زیباست و نیروبخش زمانی که چشمهایت با دقت جهان نزدیک و دور را میکاود و اندیشه و دلت به تو میگوید که حال باید به این نیاز پاسخ داد و حال باید در این زمینه کار کرد. حد و مرزی وجود ندارد بزرگ و کوچک فرقی ندارد. سلسله ومقامی که در کار نیست. اگر انواع آثار نادر ابراهیمی را به ترتیب زمانی پشت سر هم بگذاریم. اگر کارها و فعالیتهای او را به دنبال هم بیاوریم متوجه میشویم چه خوب نیاز هر زمان را با نگاه به آینده با تمام وجود درک کرده است. در این میان تجربهی او در کارهای گوناگون، مطالعات او و شناخت او از واقعیتهای زمان توان و دانش لازم را در اختیار او گذاشته است.
تلاش و حرکت مداوم
او مینویسد برای بزرگترها، برای نسل جوان، برای کودکان، او به تصویر میکشد. او فیلم میسازد و هامی و کامی به سفر میرود. او به سراغ کودکان میرود و به کار پژوهشی میپردازد. سازمان همگام با کودکان و نوجوانان را تاسیس میکند. او با جمعآوری اسناد و عکسهایی از سراسر ایران قدمهای نخستین را در حوزهی ایرانشناسی برای کودکان و نوجوانان برمیدارد. او وقایع انقلاب را ثبت میکند و به صورت کتاب در اختیار خوانندگان میگذارد. او برای شناساندن هنر به طلبههای حوزههای علمیه به تدریس میپردازد. او حال تجربههای سالیان کار و نظرهای خود را در زمینهی نوشتن، ویرایش، تنظیم، صفحهپردازی، تصویرگری در حوزهی ادبیات کودکان و بزرگسالان تدوین و چاپ میکند. انحرافها، ضعفها، خطرها و دخالتهای بیجا را میبیند و از بیان آنها ابایی ندارد. بیان او محققانه است.
شور و صراحت
خمیرهی انسانی، صداقت، تجربهها و ضرورتها از او انسانی ساختهاند که سر تا پا شور است و از بیان صریح نظرهای خود ابایی ندارد و گاه تند میشود. انحرافها و خطرها را میبیند. آنها را بیان میکند. او به تجربه میداند که هر انحرافی در شرایط امروز جهان برای سرزمین و ملتی که عشق او هستند خطرآفرین هستند. خطر غرق شدن در ابتذال، در بیتفاوتی نسبت به ارزشهای انسانی، خطر جذب شدن در دنیای سرمایه و بازار. خطر به خدمت دیگری درآمدن، خطر نفی خود. بنابراین از گفتن نظر خود ابایی ندارد و در به کار بردن کلمههای لازم برای بیان نظر خود کوتاهی نمیکند. شاید بعضیها فکر کنند که او خود بزرگبین است که چنین نیست بلکه ابعاد تواضع در او بسیار قوی است.
صحبتم را با خاطرهای به پایان میبرم:
اگر در تاریخ اشتباه نکنم اواخر سال 1356 یا اوایل 1357 بود، نادر ابراهیمی به شور آمد، در برابر ما چند نفر که حضور داشتیم ایستد و گفت: هیچ میتوانید مرا در کت و شلوار آنچنانی سیاه با کراوات و غیره تصور کنید؟ اصلا میتوانید مرا نشسته در یک اتوموبیل شیک اخرین مدل به ذهن بیاورید؟ من خودم نمیتوانم و ما به او نگاه کردیم، نمیدانستیم که منظور او چیست. خندید و گفت که قرار است بابت فیلم هامی و کامی پول خوبی به من بدهند اما من عادت ندارم چنین پولهایی داشته باشم. بیایید قراری بگذاریم که این پول به کارهای شما در شورا تعلق بگیرد. این نیت خیر هیچوقت به واقعیت تبدیل نشد. اما حالت و قیافهی او در آن لحظهها در ذهن ما باقی ماند و بعد دیگری از شخصیت او را برای ما روشن ساخت و علاقه و احترام همگی ما را به او چندین برابر کرد.
ساده نویسی مهم ترین خصیصه کارهای ابراهیمی است
در روز بزرگداشت «نادر ابراهیمی» به موازات همایش دو میزگرد «نگاهی بر آثار نظری نادر ابراهیمی حوزهی ادبیات کودکان و نوجوانان» و « نادر ابراهیمی، فیلمنامه نویس و کارگردان» با حضور متخصصین هر رشته برگزار شد.
به گزارش سایت خبری خانه هنرمندان ایران، در میزگرد اول «تورا ن میرهادی»، «شهناز خانلو»، «محمدرضا یوسفی» و «مسعود ناصری» حضور داشتند.
توران میرهادی با بررسی سه کتاب «مقدمهای بر مراحل خلق و تولید ادبیات کودکان»، «لوازم نویسندگی» و «مقدمهای بر آرایش و پیرایش کتابهای کودکان» گفت:« هر سه اثر ابراهیمی مخصوصا لوازم نویسندگی میتواند به عنوان یک کتاب راهنما مورد استفادهی همهی نویسندگان قرارگیرد.» او ادامه داد:«اثر هنری روزنامه و نشریه نیست و نیاز به بازخوانی و درمیان گذاشتن با مخاطب دارد تا به کمال برسد و نادر ابراهیمی در مراحل خلق و تولید ادبیات کودکان تجربیات دستهبندی شدهی خود را دراختیار خوانندگان میگذارد.»
محمدرضا یوسفی، نویسندهی کودکان، با بررسی کارهای قبل از انقلاب و بعد از سال68 ابراهیمی، گفت:« نسل نادر ابراهیمی چند ویژگی دارد. این نسل تحت تاثیر اندیشههای سیاسی هستند ولی نظریمشترک دربارهی ادبیات دارند و آن نظر مشترک اعتقاد به ادبیات متعهد است.»
او ادامه داد:« داستانهای ابراهیمی بیشتر اجتماعی و انسانگرا هستند. این نویسنده مستقیمگویی دارد و مرتب در داستانهایش به مخاطب هشدار میدهد، که این خصلت در داستانهای دههی دوم بعد از انقلاب او کمتر میشود و به عناصر دیگر داستان توجه میکند.»
شهناز خانلو دربارهی ویژگی سادهنویسی نادر ابراهیمی میگوید:« ابراهیمی از نخستین کسانی است که به شیوهی نگارش برای کودکان اهمیت میدهد. او در کتاب «مقدمهای بر فارسی نویسی برای کودکان» سادهنویسی را از دو منظر کمی و کیفی بررسی میکند.»
او در ادامه میگوید:« ساده نویسی مهم ترین خصیصهی ابراهیمی است، او به رسمالخط و آهنگین بودن متن اهمیت میدهد. او در نوشتههایش از جملههای کوتاه و واژههای روان و راوی سومشخص استفاده می کند.»
آخرین سخنران این جلسه، مسعود ناصری، دربارهی مقدمهای بر مصورسازی کتاب کودکان گفت:« این کتاب اولین کتابیاست که به صورت مستقل به تصویرگری کتاب کودک پرداخته است و کتاب«مقدمهای بر آرایش و پیرایش کتابهای کودکان» مکمل آن است.»
ناصری ادامه داد:« مقدمهی این کتاب نشان از روحیهی گفتگوی ابراهیمی دارد. او در این کتاب به تعریف هنر، گرافیک و تصویرسازی و نقاشی می پردازد. نادری تصویرسازی را بهعنوان یک هنر نمی شناسد ، بلکه آن را یک فن میداند زیرا هنرمند باید به سفارشی که به او داده میشود پایبند باشد. که البته رویاین قضیه بحث بسیار است.»
ناصری دربررسی فصلهای مختلف کتاب گفت:« در فصل دیگر کتاب ابراهیمی به تاریخ تصویرسازی در ایرن می پردازد و در فصلهای بعدی بحث مخاطب و دریافت اثر وشناخت را مطرح میکند، که در دورهی خود موضوع تازهای است. او در کتاب از واژهی «باید» و نباید» زیاد استفاده کرده، شاید به دلیل این است که تصویرگری را یک فن میداند نه هنر. »
این جلسه با گفتگوی حاضران که اغلب از متخصصین ادبیات کودک و نوجوان بودند به پایان رسید.
اصلانی: نادر بیش از اینکه نقاد باشد، یک تعقل سازمانگراست
دومین نشست برگزار شده در بزرگداشت «نادر ابراهیمی» با عنوان «نادر ابراهیمی، فیلمنامه نویس و کارگردان» با حضور «محمدرضا اصلانی»، «عزیزالله حاجی مشهدی»، «کمال تبریزی»، «محمود اربابی» و «مهناز مظاهری» برگزار شد.
به گزارش سایت خبری خانه هنرمندان ایران، محمدرضا اصلانی در ابتدای جلسه گفت:«این بزرگداشتها میتواند برای نسل امروز نشانگر این باشد که هنر بینتیجه نیست.»
او در ادامه با اشاره به آشناییاش با نادر ابراهیمی که به دههی 40 در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بازمیگردد، گفت:«در سالهایی که نادر سریال میساخت، هنوز سریال سازی شکل نگرفته بود. او در زمان خودش تولید سریال را سازمان داد و الگوسازی کرد.»
اصلانی ادامه داد:«مضامین سریالهایی که نادر میساخت، آموزشی بودند. او اولین کسی است که ایرانشناسی را در سریالهایش وارد کرد و به اقوام به عنوان یک امر دراماتیک نگاه کرد. کودکان، اقوام و ایرانشناسی اهداف آموزشی ابراهیمی بودند.»
او با اشاره به نظم و دقت خاصی که ابراهیمی همواره در کارهایش داشت، گفت:« اگر او در طول دوران فعالیتش هیچ کار نمیکرد و فقط تهیهکننده میشد، وضع سینمای ایران از این بهتر بود.»
اصلانی در پایان گفت:«نادر بجای اینکه در مدرنیزم قرن 20 باشد در دورهی عقل گرایی قرن 18 بهسر میبرد. او بیش از اینکه نقاد باشد، یک تعقل سازمانگراست و در فیلمسازیاش این سازمانگرایی را میبینیم. آدمهای ابراهیمی بیشتر منطقی هستند تا حسی.»
مهناز مظاهری، فیلمساز و از شاگردان ابراهیمی، دربارهی او گفت:«ابراهیمی در فیلمنامههایش مانند «آخرین عادل غرب» بیشتر مسائل اجتماعی را بررسی میکند. برای او پژوهش در فیلمها بسیار مهم است.»
محمود اربابی، که از شاگردان دههی 60 ابراهیمی است، بعد از بیان خاطراتی از دوران شاگردی ابراهیمی دربارهی او گفت:« نادر ابراهیمی یک شخصیت است و در کارهایش همواره توجه خاص به شخصیت دارد.»
عزیزالله حاجی مشهدی، که از دوران جوانی با ابراهیمی، در صحنهی ساخت سریال حضور داشته، در بارهی او گفت:« نادر بسیار آرمانگراست واین آرمانگرایی را درشخصیت فیلمنامههای او میتوان دید. او در فیلمنامهی آخرین عادل غرب تقابل سنت و مدرنیته را نشان میدهد.»
حاجی مشهدی ادامه داد:«ابراهیمی برای هر صحنهی کوتاه با طرح و نقشه سر صحنه میرفت و به شدت روی دیالوگها حساسیت داشت. او 5 نوع تولید فکریدر سینما داشت:1ـ فیلم سینمایی، 2ـ مجموعهی تلویزیونی و مستند، 3ـ فیلمنامهها و 4ـ گفتار متن. او اسوهی آن که عمل کرد و خیال نبافت، بود.»
بعد از حاجی مشهدی، کمال تبریزی، فیلمساز دیگری که از شاگردان ابراهیمی است، خاطرات خود را از دوران کار با ابراهیمی بیان کرد. این میزگرد در ساعت 19 به پایان رسید.
