جلالالدین مولوی دارای دو اثر به نثر و سه اثر به شعر است که کوتاه ِ معرفی آنها در زیر میآید:
مثنوی معنوی
اثر گرانسنگ مولانا که شامل حکایتها، روایتها، مثلها و تمثیلها است به زبان شعر در قالب مثنوی بر وزن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات در 26000 بیت.
شیخ بهایی در عظمت این کتاب میگوید:
من نمیگویم که آن عالیجناب
هست پیغمبر، ولی دارد کتاب!
دیوان شمس یا دیوان کبیر
این کتاب شامل غزلیات پرشور مولاناست در همراهی قصائد و رباعیات وی که گاهی رباعیات آن به صورت جدا نیز منتشر شدهاست.
مجموعه غزلیات شمس که توجه حضرت مولانا بیشتر به شیدایی موجود در کلمات بود تا قوالب ظاهری و وزن و سایر ملزمات شعر! تعداد ابیات غزلیات به 50000 (پنجاههزار) بیت میرسد.
نکته جالب توجه اینکه هنوز بسیاری نمیدانند غزلیات شمس، اشعار مولانا در عشق و فراق شمس تبریزی است نه سرودههای شمسالدین ملک داد تبریزی!
فیه ما فیه
هست آنچه در او هست!
این کتاب مولانا به نثر نوشتهشده و به زبان عارفانه با اشارات آشکار و نهان با ارائه دلایل گوناگون با استفاده از آیات و روایات و احادیث و سخن بزرگان، طالبان راه عشق را هدایت میکند.
فیه ما فیه مجموعه سخنان خاص مولاناست که توسط شاگردان وی جمعآوری شدهاست.
مجالس سبعه
صاحبنظران میگویند این کتاب به دلیل سادگی در زبان، کلید فهم مثنوی است. مجالس سبعه مجموعهای است شامل گزارش کامل و در واقع مشروح هفت مجلس وعظ مولانا که به خواهش شاگردان خاصاش برای عموم ایراد شدهاست.
مجالس با قرائت قرآن آغاز میشد و مولانا این هفت مجلس را با خطبهای به زبان عربی ِ مسجع آغاز کرده و با دعا و مناجات با جملات ِ مسجع فارسی به پایان بردهاست.
مجالس سبعه ظاهراً توسط بهاء ولد یا حسامالدین چلبی جمعآوری شده و احتمالاً توسط خود مولانا نیز بازبینی میشد.
مکاتیب
مکاتیب یا مکتوبات مجموعه 145 نامه مولانا است برای امیران، مأموران، بازرگانان، نویسندگان، اشراف، اولاد، محبان، عاشقان و دیگران، که مضمون بیشترشان انواع سفارشها و توصیههای گوناگون دینی و معنوی است در راه تعالی ِ مخاطباناش.
مولانا هرگز نیاز و درخواست کسی را رد نمیکرد و تمام همت خود را بر هدایت و حمایت از کسانی که به وی مراجعه میکردند مصروف میداشت.