پادکست، واژه سال ۲۰۰۵ به انتخاب لغتنامه آکسفورد در حالی که روز به روز محبوبيت بيشتری در سطح جهانی پيدا میکند در ايران نتوانسته جايگاه قابل توجهی بهدست آورد و هنوز واژه پادکست حتی برای خيلی از کاربران فارسی زبان اينترنت ناآشناست.
پادکست در واقع جديدترين تکنولوژی توليد و نشر محتوای صوتی در اينترنت است. اين تکنولوژی را نسل جديد وبلاگها دانستهاند. همانطور که کاربران غير حرفهای اينترنت بهوسيله وبلاگ توانستند مطالبشان را در اينترنت منتشر کنند و هر کدام روزنامههای شخصی خاص خودشان را داشته باشند، کاربران بهوسيله پادکست میتوانند صدايشان را در اينترنت منتشر کنند و هر کدام يک راديو آماتوری شخصی برای خودشان داشته باشند.
در لغت نامه اينترنتی ويکیپديا هم در توضیح کلمه پادکست اینطور آمده است: «پادکست یا پادپخش یکی از روشهای انتشار پرونده بر روی اینترنت و نام عمومی نوعی برنامهی آوایی است که توسط کاربران معمولا بر روی یک پخشکنندهی موسیقی دیجیتال و عموماً یک آیپاد به شکل یک فایل صوتی ساخته شده، با استفاده از اینترنت بر روی رایانههای خانگی و یا پخشکنندههای دیجیتال پیاده میشود.»
اينترنت به عنوان رسانهای با کاربردها و قابليتهای متنوع شناخته میشود و تا پيش از اين هم امکان قرار دادن فايلهای صوتی بر روی اينترنت و دريافت فايل صوتی از اينترنت وجود داشته است اما آنچه که سيستم پادکست را از ساير فايلهای صوتی متمايز میکند استفاده از تکنولوژی جديد آر.اس.اس (RSS) به منظور جمعآوری اطلاعات پادکستهاست.
نخستين پادکست در ايران در اواخر سال ۸۳ راهاندازی شد و با گذشت حدود يکسال تعداد پادکستهای فارسی به حدود ۳۰ تا ۴۰ پادکست میرسد.
محدودیت در دسترسی به خطوط اینترنت با سرعت بالا، سختی دریافت و ارسال فایلهای صوتی که نسبتا حجم بالايی دارند، دشواری نسبی مراحل ساخت پادکست و پیدا کردن فضایی مجانی و یا با پهنای باند مناسب برای قرار دادن فایلهای صوتی از جمله عواملی است که باعث شده پادکستهای فارسی همچون وبلاگهای فارسی با استقبال گسترده کاربران مواجه نشوند.
در انتخاب محبوبترينهای رسانهای ايران در سال ۸۴ توسط مجله اينترنتی هفتسنگ تصميمگرفته شد بهترينها در حوزه اين رسانه تازه متولد شده يعنی پادکست هم انتخاب شوند.
هفت پادکست برگزيده، با گردآوری و جمعبندی نظرات اعضای تحريريه هفتسنگ و کارشناسان و صاحبنظران اين حوزه انتخاب شدهاند. انتخاب اين پادکستها به معنای ناديده گرفتن ارزشهای ساير پادکستها فارسی نيست؛ در وقاع پادکستهای انتخاب شده آنهايی هستند که در سال گذشته به هر دليل بيشتر مورد توجه رسانههای فارسی زبان قرار داشتهاند و مخاطبان بيشتری را به خودشان جلب کردهاند. شايد بتوان آنها را به نوعی محبوبترينهای سال گذشته دانست.
خوانندگان میتوانند پس از خواندن اين مطلب در نظرسنجی مربوط به انتخاب «پادکست سال» از ديد خودشان شرکت کنند. بديهیاست که منتخب اين نظرسنجی را در بهترين حالت تنها میتوان محبوبترين پادکست سال دانست و نه بهترين از لحاظ کيفی.
اولويت معرفی پادکستها به ترتيب حروف الفباست.
بهنود ديگر
www.behnoudonline.com
« بازگشتم. پس از نزدیک به سی سال دوری، حالا انگار رادیوی خودم. اين يک امکان جديدست که حسين درخشان ايجاد کرده است. اصولا اين وبلاگ و بلاگر شدن من هم به دست او آغاز شد. امکان جديد صداست. صدائی که میماند.»
اينها توضيحات مسعود بهنود در مورد پادکستش است.
مسعود بهنود از جمله روزنامهنگاران قديمی ايرانی مقيم شهر لندن است. نسل جديد بهنود را بيشتر با مقالات نوشتاری او میشناسند، اما برای نسل قديمیتر صدای بهنود هم به واسطه سالها حضور او در برنامههای راديويی صدايی آشنا و نوستالژيک است. بهنود حالا از لندن پادکست شخصیاش را راهانداخته تا دوباره صدایش را به مخاطبان برساند.
بهنود در سال گذشته تنها سه برنامه با عناوين «درباره انتخابات و آرزوی سلامتی برای مرتضی ممیز»، «درباره اکبر گنجی و بمبگذاریهای لندن» و «درباره هیروشیما، دوران خاتمی و اکبر گنجی» برای پادکستش تهيه کرد اما علیرغم تعداد کم برنامهها مورد اقبال قابل توجه مخاطبان قرار گرفت.
پادکست از طريق اين آدرس قابل دسترسی است.
پندار
www.pendar.net/podcast.asp
پندار از جمله وبسايتهای با سابقه فرهنگی و هنری اينترنت فارسی در سال گذشته بخش شنيداری يا همان پادکست راهاندازی کرد.
پادکست پندار در شهريور ماه با اين هدف راهاندازی شد که اين مجموعه علاوه بر تولید محتوا به صورت متن و تصویر، گام تازهای را در ارتباط با تولید محصولات شنیداری مرتبط با فعالیتهای فرهنگی و هنری تجربه کند. پخش پادکست پندار که هر دوشنبه با برنامهای تازه بهروز میشد پس از سه ماه و ارائه دوازدهم برنامه متوقف شد.
برنامهها در مدت زمان کمتر از پانزده دقيقه و با موضوع تئاتر تهيه میشدند و هر چند که وعده داده شده بود تا به تدريج برنامههای پادکست موضوعات ادبیات، موسیقی، سینما و ورزش را هم شامل شود اين وعدهها در سال ۸۴ تحقق نيافت و پخش پادکست به طور موقت متوقف شد.
در هر برنامه اين پادکست علا محسنی بازیگر و فعال عرصه نمایش، نمايشهای روی صحنه را معرفی میکرد. مديريت فنی اين پادکست بر عهده آرش عاشورینیا و مدیریت تولید را نیما افشار نادری بر عهده داشت.
برنامهها با فرمت فايل امپیتری (MP3) ارائه میشدند و فايل آراساس (RSS) برای اين پادکست تهيه نشده بود.
راديو کالجپارک
www.radiocp.com
دانشجويان ايرانی دانشگاه مريلند واقع در شهر کوچک کالجپارک در يکی از ايالات شرق آمريکا به صورت هفتگی هر جمعه برنامه شنيداریشان را بر روی اينترنت قرار میدهند.
در راديو کالج پارک هر هفته میتوانيد برنامههایی با موضوعات اجتماعی، ادبی، علمی و سرگرمی گوش کنيد. دو بخش ثابت اخبار منطقه واشنگتن دیسی و شعرخوانی دكتر كريمی حكاک از جمله ديگر قسمتهای اين برنامه هستند.
مدت زمان هر برنامه حدود سی دقيقه است. هر برنامه به صورت فايل امپیتری در دو حالت كيفيت بالا برای اتصال پرسرعت (حجم بالا) و كيفيت پايين برای اتصال مودم (حجم پايين) در سايت قرار میگيرد. علاوه بر فرمت امپیتری هر برنامه به شکل فايل رييل (Real) و زيپ (Zip) هم قابل دسترسی است تا کاربرانی که به هر دليل امکان دريافت فايل امپیتری را ندارند بتوانند از برنامه استفاده کنند. علاوه بر فايل صوتی کل برنامه، فايل صوتی هر بخش از برنامه هم بهصورت جدا قابل دريافت است. قرار دادن فايل صوتی با حجم پايين به کاربران ايرانی که اغلب با سرعت پايين به اينترنت متصل میشوند کمک میکند تا راحتتر و در زمان کمتری برنامه را دريافت کنند.
وبسايت برنامه به کمک برنامه مديريت محتوای وردپرس (WordPress) بهروز میشود. امکانات قابل توجه اين نرمافزار امکان قرار دادن آرشيو برنامهها را به سه شکل فهرست ترتيبی برنامهها، فهرست موضوعی برنامهها و فهرست برنامههای همكاران فراهم کرده است. فايل آراساس اين پادکست هم در وبسايت قابل دسترسی و همزمان با ارائه هر برنامه جديد بهروز میشود.
علاوه بر برنامه هفتگی، كتابهای گويا بخش ديگری از وبسايت راديو کالجپارک است که تعدادی از کتابهای فارسی به شکل فايلهای صوتی برای استفاده کاربران در دسترس قرار داده شده است. چكمه، فارسی شكر است، همه مردان شاه و داستانهای كوتاه جلال آل احمد از جمله کتابهايی هستند که با صدای همكاران راديو کالجپارک قابل استفادهاند.
پادکست راديو کالجپارک از جمله بهترين پادکستهای فارسی از نظر فنی است که امکانات متنوعی در شکلهای مختلف در اختيار بازديدکنندگانش قرار میدهد.
راديو هودر
www.editormyself.com
حسين درخشان از پيشگامان وبلاگ فارسی در بين پادکستهای فارسی هم از اولينهاست. پادکست درخشان با عنوان «راديو هودر» بخش جديد وبسايت او در سال گذشته بود.
راديو هودر به شکل نامنظم هر چند وقت يکبار بهروز میشود. فايل آراساس پادکست درخشان همزمان با ارائه هر برنامه جديد بهروز میشود.
موضوع پادکستهای درخشان گفتگو با روزنامهنگاران ايرانی ساکن خارج از کشور است. درخشان در پادکستش گفتگوهايی با سینا مطلبی، مسعود بهنود، دکتر علی انصاری، فرشاد بیان، محسن سازگارا و چند استاد ایرانی ساکن اسراییل انجام داده است.
علاوه بر غير قابل دسترس بودن وبسايت درخشان بخاطر فيلترينگ، زمان طولانی وحجم بالای برنامههای اين پادکست از جمله مواردی است که کاربران ايرانی را در دريافت برنامههای اين پادکست با مشکل مواجه میکند.
روز هفتم
www.bbc.co.uk/persian
شنوندگان بخش فارسی راديو بیبیسی سالهاست که ظهر روزهای جمعه را با برنامه روز هفتم و بهزاد بلور سپری میکنند.
روز هفتم برنامهای تفريحی با حال و هوای آخر هفته است و به موضوعات سرگرمی و موسيقی میپردازد. روز هفتم که سالها از طريق راديو قابل شنيدن بود و چند سالی هم از طريق وبسايت اين راديو قابل دسترسی شده بود در سال گذشته به شکل پادکست هم ارائه شد.
پادکست روزهفتم در چارچوب پروژه راديو بیبیسی در سال گذشته برای ارائه بخشی از برنامههايش به شکل پادکست راهاندازی شد.
پادکست روز هفتم به شکل هفتگی بهروز میشود و تنها بخشی از برنامه راديويی روزهفتم را شامل میشود که مدت زمان اين بخش حدود ۲۰ دقيقه است.
حجم بسيار بالای فايل امپیتری برنامههای اين پادکست به نسبت مدت زمان برنامه کاربران ايرانی را در دريافت برنامههای اين پادکست با مشکل مواجه میکند.
پادکست از طريق اين آدرس قابل دسترسی است.
ميراث فرهنگی
www.chn.ir/voice
خبرگزاری ميراث فرهنگی اولين و تنها رسانه رسمی و دولتی ايران بود که در سال گذشته بخش پادکست در سايتش راهاندازی کرد. پادکست ميراث فرهنگی هر پنجشنبه با اخبار، گزارشها و گفتگوهای حوزه ميراثفرهنگی، گردشگری و کتاب به روز میشود.
تهيهکنندگی اين پادکست به عهده سامفرزانه است و مهدی احمدی و مصطفی قوانلو قاجار از جمله همکاران اين پادکست هستند.
هر برنامه حدود سی دقيقه است و بهوسيله سه فايل صوتی به شکلهای «با مودم 56 کیلو بایت دانلود کنید»، «با اینترنت پر سرعت دانلود کنید» و «آنلاین بشنوید» قابل دسترسی است.
فايل آراساس مربوط به اين پادکست در صفحه سايت قابل دسترسی است اما همزمان با ارائه هر برنامه بروز نمیشود و بروزرسانی اطلاعات مربوط به آن با تاخير انجام میشود.
بخش بازخورد (feedback) بخشی است که با طرح يک سوال موضوع اصلی هر برنامه در آن به نظرسنجی گذاشته میشود و مخاطبان پس از شنيدن برنامه میتوانند با پاسخ به اين سوال در نظرسنجی اين پادکست هم شرکت کنند.
هفتگی
haftegi.7rooz.com

حمد و مهدی صبح هر جمعه از شمال کاليفرنيا برنامه صوتیشان را در سايت هفتروز ارائه میکنند. اين پادکست پس از گذشت حدود چهل برنامه و نزديک به يک سال هنوز در حالت آزمایشی قرار دارد. برنامه هفتگی از جمله نخستين و منظمترين پادکستهای فارسی است که در سال گذشته به خاطر همين نظم توانست مخاطبان ثابت و قابل توجهی پيدا کند.
موسيقی، اقتصاد، سينما، سياست، ورزش و تکنولوژی از جمله موضوعات مورد توجه اين پادکست هستند. تهيهکنندگان پادکست توجه خاصی به موضوع تکنولوژی دارند و در هر برنامه اخبار مربوط به شرکتهای کامپيوتری و جديدترين محصولات آنها را ارائه میکنند.
علاوه بر برنامه صوتی لينکهای مربوط به هر مطالب هر برنامه هم در وبسايت قرار میگيرد تا مخاطبان در صورت تمايل بتوانند اطلاعات بيشتری در مورد مطالب ارائه شده به دست آورند.
بچههای راديو هفتگی از همان ابتدای شروع به کارشان راهنمايی برای تهيه پادکست نوشتند و در سايتشان قرار دادند تا علاقهمندان به راهاندازی پادکست که اطلاعات فنی لازم را ندارند از آن استفاده کنند.
اين راهنما با عنوان «چگونه یک پادکست هوا کنیم؟» از جمله مراجع اصلی راهاندازی پادکست است که به شکل متن و تصوير مرحله به مرحله شما را در راهاندازی يک پادکست کمک میکند.
فايل آراساس اين پادکست دارای نقص است در برخی مواقع قابل دسترسی نيست.
برای شرکت در نظرسنجی و انتخاب برترينها به اين صفحه برويد.