پادکست، واژه سال ۲۰۰۵ به انتخاب لغت‌نامه آکسفورد در حالی که روز به روز محبوبیت بیشتری در سطح جهانی پیدا می‌کند در ایران نتوانسته جایگاه قابل توجهی به‌دست آورد و هنوز واژه پادکست حتی برای خیلی از کاربران فارسی زبان اینترنت ناآشناست.

پادکست در واقع جدید‌ترین تکنولوژی تولید و نشر محتوای صوتی در اینترنت است. این تکنولوژی را نسل جدید وبلاگ‌ها دانسته‌اند. همان‌طور که کاربران غیر حرفه‌ای اینترنت به‌وسیله وبلاگ توانستند مطالب‌شان را در اینترنت منتشر کنند و هر کدام روزنامه‌های شخصی خاص خودشان را داشته باشند، کاربران به‌وسیله پادکست می‌توانند صدایشان را در اینترنت منتشر کنند و هر کدام یک رادیو آماتوری شخصی برای خودشان داشته باشند.

در لغت نامه اینترنتی ویکی‌پدیا هم در توضیح کلمه پادکست اینطور آمده است: «پادکست یا پادپخش یکی از روش‌های انتشار پرونده بر روی اینترنت و نام عمومی نوعی برنامه‌ی آوایی است که توسط کاربران معمولا بر روی یک پخش‌‌کننده‌ی موسیقی دیجیتال و عموماً یک آی‌پاد به شکل یک فایل صوتی ساخته شده، با استفاده از اینترنت بر روی رایانه‌های خانگی و یا پخش‌کننده‌های دیجیتال پیاده می‌شود.»

اینترنت به عنوان رسانه‌ای با کاربردها و قابلیت‌های متنوع شناخته می‌شود و تا پیش از این هم امکان قرار دادن فایل‌های صوتی بر روی اینترنت و دریافت فایل صوتی از اینترنت وجود داشته است اما آنچه که سیستم پادکست را از سایر فایل‌های صوتی متمایز می‌کند استفاده از تکنولوژی جدید آر‌.اس.اس (RSS) به منظور جمع‌آوری اطلاعات پادکست‌هاست.

نخستین پادکست در ایران در اواخر سال ۸۳ راه‌اندازی شد و با گذشت حدود یک‌سال تعداد پادکست‌های فارسی به حدود ۳۰ تا ۴۰ پادکست می‌رسد.

محدودیت در دسترسی به خطوط اینترنت با سرعت بالا، سختی دریافت و ارسال فایلهای صوتی که نسبتا حجم بالایی دارند، دشواری نسبی مراحل ساخت پادکست و پیدا کردن فضایی مجانی و یا با پهنای باند مناسب برای قرار دادن فایل‌های صوتی از جمله عواملی است که باعث شده پادکست‌های فارسی همچون وبلاگ‌های فارسی با استقبال گسترده کاربران مواجه نشوند.

در انتخاب محبوب‌ترین‌های رسانه‌ای ایران در سال ۸۴ توسط مجله اینترنتی هفت‌سنگ تصمیم‌گرفته شد بهترین‌ها در حوزه این رسانه تازه متولد شده یعنی پادکست هم انتخاب شوند.

هفت‌ پادکست برگزیده، با گردآوری و جمع‌بندی نظرات اعضای تحریریه هفت‌سنگ و کارشناسان و صاحب‌نظران این حوزه انتخاب شده‌اند. انتخاب این پادکست‌ها به معنای نادیده گرفتن ارزشهای سایر پادکست‌ها فارسی نیست؛ در وقاع پادکست‌های انتخاب شده آنهایی هستند که در سال گذشته به هر دلیل بیشتر مورد توجه رسانه‌های فارسی زبان قرار داشته‌اند و مخاطبان بیشتری را به خودشان جلب کرده‌اند. شاید بتوان آنها را به نوعی محبوب‌ترین‌های سال گذشته دانست.

خوانندگان می‌توانند پس از خواندن این مطلب در نظرسنجی مربوط به انتخاب «پادکست سال» از دید خودشان شرکت کنند. بدیهی‌است که منتخب این نظرسنجی را در بهترین حالت تنها می‌توان محبوب‌ترین پادکست سال دانست و نه بهترین از لحاظ کیفی.
اولویت معرفی پادکست‌ها به ترتیب حروف الفباست.

بهنود دیگر
www.behnoudonline.com

« بازگشتم. پس از نزدیک به سی سال دوری، حالا انگار رادیوی خودم. این یک امکان جدیدست که حسین درخشان ایجاد کرده است. اصولا این وبلاگ و بلاگر شدن من هم به دست او آغاز شد. امکان جدید صداست. صدائی که می‌ماند.»
اینها توضیحات مسعود بهنود در مورد پادکست‌ش است.
مسعود بهنود از جمله روزنامه‌نگاران قدیمی ایرانی مقیم شهر لندن است. نسل جدید بهنود را بیشتر با مقالات نوشتاری او می‌شناسند، اما برای نسل قدیمی‌تر صدای بهنود هم به واسطه سالها حضور او در برنامه‌‌های رادیویی صدایی آشنا و نوستالژیک است. بهنود حالا از لندن پادکست شخصی‌اش را راه‌انداخته تا دوباره صدایش را به مخاطبان برساند.
بهنود در سال گذشته تنها سه برنامه با عناوین «درباره‌ انتخابات و آرزوی سلامتی برای مرتضی ممیز»، «درباره‌ اکبر گنجی و بمبگذاری‌های لندن» و «درباره هیروشیما، دوران خاتمی و اکبر گنجی» برای پادکستش تهیه کرد اما علی‌رغم تعداد کم برنامه‌ها مورد اقبال قابل توجه مخاطبان قرار گرفت.
پادکست از طریق این آدرس قابل دسترسی است.

پندار
www.pendar.net/podcast.asp

پندار از جمله وب‌سایت‌های با سابقه فرهنگی و هنری اینترنت فارسی در سال گذشته بخش شنیداری یا همان پادکست راه‌اندازی کرد.
پادکست پندار در شهریور ماه با این هدف راه‌اندازی شد که این مجموعه علاوه بر تولید محتوا به صورت متن و تصویر، گام تازه‌ای را در ارتباط با تولید محصولات شنیداری مرتبط با فعالیت‌های فرهنگی و هنری تجربه کند. پخش پادکست پندار که هر دوشنبه با برنامه‌ای تازه به‌روز می‌شد پس از سه ماه و ارائه دوازدهم برنامه متوقف شد.
برنامه‌ها در مدت زمان کمتر از پانزده دقیقه و با موضوع تئاتر تهیه می‌شدند و هر چند که وعده داده شده بود تا به تدریج برنامه‌های پادکست موضوعات ادبیات، موسیقی، سینما و ورزش را هم شامل شود این وعده‌ها در سال ۸۴ تحقق نیافت و پخش پادکست به طور موقت متوقف شد.
در هر برنامه این پادکست علا محسنی بازیگر و فعال عرصه نمایش، نمایش‌های روی صحنه را معرفی می‌کرد. مدیریت فنی این پادکست بر عهده آرش عاشوری‌نیا و مدیریت تولید را نیما افشار نادری بر عهده داشت.
برنامه‌ها با فرمت فایل ام‌پی‌تری (MP3) ارائه می‌شدند و فایل آر‌اس‌اس (RSS) برای این پادکست تهیه نشده بود.

رادیو کالج‌پارک
www.radiocp.com

دانشجویان ایرانی دانشگاه مریلند واقع در شهر کوچک کالج‌پارک در یکی از ایالات شرق آمریکا به صورت هفتگی هر جمعه برنامه شنیداری‌شان را بر روی اینترنت قرار می‌دهند.
در رادیو کالج پارک هر هفته می‌توانید برنامه‌هایی با موضوعات اجتماعی، ادبی، علمی و سرگرمی گوش کنید. دو بخش ثابت اخبار منطقه واشنگتن دی‌سی و شعرخوانی دكتر كریمی حكاک از جمله دیگر قسمت‌های این برنامه هستند.
مدت‌ زمان هر برنامه حدود سی دقیقه است. هر برنامه به‌ صورت فایل ام‌پی‌تری در دو حالت كیفیت بالا برای اتصال پرسرعت (حجم بالا) و كیفیت پایین برای اتصال مودم (حجم پایین) در سایت قرار می‌گیرد. علاوه بر فرمت ام‌پی‌تری هر برنامه به شکل فایل رییل (Real) و زیپ (Zip) هم قابل دسترسی است تا کاربرانی که به هر دلیل امکان دریافت فایل ام‌پی‌تری را ندارند بتوانند از برنامه استفاده کنند. علاوه بر فایل صوتی کل برنامه، فایل صوتی هر بخش از برنامه هم به‌صورت جدا قابل دریافت است. قرار دادن فایل صوتی با حجم پایین به کاربران ایرانی که اغلب با سرعت پایین به اینترنت متصل می‌شوند کمک می‌کند تا راحت‌تر و در زمان کمتری برنامه را دریافت کنند.
وب‌سایت برنامه به کمک برنامه مدیریت محتوای وردپرس (WordPress) به‌روز می‌شود. امکانات قابل توجه این نرم‌افزار امکان قرار دادن آرشیو برنامه‌ها را به سه شکل فهرست ترتیبی برنامه‌ها، فهرست موضوعی برنامه‌ها و فهرست برنامه‌های همكاران فراهم کرده است. فایل آر‌اس‌اس این پادکست هم در وب‌سایت قابل دسترسی و همزمان با ارائه هر برنامه جدید به‌روز می‌شود.
علاوه بر برنامه هفتگی‌، كتابهای گویا بخش دیگری از وب‌سایت رادیو کالج‌پارک است که تعدادی از کتاب‌های فارسی به شکل فایل‌های صوتی برای استفاده کاربران در دسترس قرار داده شده است. چكمه، فارسی شكر است، همه مردان شاه و داستانهای كوتاه جلال آل احمد از جمله کتاب‌هایی هستند که با صدای همكاران رادیو کالج‌پارک قابل استفاده‌اند.
پادکست رادیو کالج‌پارک از جمله بهترین پادکست‌های فارسی از نظر فنی است که امکانات متنوعی در شکل‌های مختلف در اختیار بازدیدکنندگانش قرار می‌دهد.

رادیو هودر
www.editormyself.com

حسین درخشان از پیشگامان وبلاگ فارسی در بین پادکست‌های فارسی هم از اولین‌هاست. پادکست درخشان با عنوان «رادیو هودر» بخش جدید وب‌سایت او در سال گذشته بود.
رادیو هودر به شکل نامنظم هر چند وقت یک‌بار به‌روز می‌شود. فایل آراس‌اس پادکست درخشان همزمان با ارائه هر برنامه جدید به‌روز می‌شود.
موضوع پادکست‌های درخشان گفتگو با روزنامه‌نگاران ایرانی ساکن خارج از کشور است. درخشان در پادکست‌ش گفتگوهایی با سینا مطلبی، مسعود بهنود، دکتر علی انصاری، فرشاد بیان، محسن سازگارا و چند استاد ایرانی ساکن اسراییل انجام داده است.
علاوه بر غیر قابل دسترس بودن وب‌سایت درخشان بخاطر فیلترینگ، زمان طولانی وحجم بالای برنامه‌های این پادکست از جمله مواردی است که کاربران ایرانی را در دریافت برنامه‌های این پادکست با مشکل مواجه می‌کند.

روز هفتم
www.bbc.co.uk/persian

شنوندگان بخش فارسی رادیو بی‌بی‌سی سالهاست که ظهر روزهای جمعه را با برنامه روز هفتم و بهزاد بلور سپری می‌کنند.
روز هفتم برنامه‌ای تفریحی با حال و هوای آخر هفته است و به موضوعات سرگرمی و موسیقی می‌پردازد. روز هفتم که سالها از طریق رادیو قابل شنیدن بود و چند سالی هم از طریق وب‌سایت این رادیو قابل دسترسی شده بود در سال گذشته به شکل پادکست هم ارائه شد.
پادکست روزهفتم در چارچوب پروژه رادیو بی‌بی‌سی در سال گذشته برای ارائه بخشی از برنامه‌هایش به شکل پادکست راه‌اندازی شد.
پادکست روز هفتم به شکل هفتگی به‌روز می‌شود و تنها بخشی از برنامه رادیویی روزهفتم را شامل می‌شود که مدت زمان این بخش حدود ۲۰ دقیقه است.
حجم بسیار بالای فایل ام‌پی‌تری برنامه‌های این پادکست به نسبت مدت زمان برنامه کاربران ایرانی را در دریافت برنامه‌های این پادکست با مشکل مواجه می‌کند.
پادکست از طریق این آدرس قابل دسترسی است.

میراث فرهنگی
www.chn.ir/voice

خبرگزاری میراث فرهنگی اولین و تنها رسانه‌ رسمی و دولتی ایران بود که در سال گذشته بخش پادکست در سایت‌ش راه‌اندازی کرد. پادکست میراث فرهنگی هر پنجشنبه با اخبار، گزارش‌ها و گفتگوهای حوزه میراث‌فرهنگی، گردشگری و کتاب به روز می‌شود.
تهیه‌کنندگی این پادکست به عهده سام‌فرزانه است و مهدی احمدی و مصطفی قوانلو قاجار از جمله همکاران این پادکست هستند.
هر برنامه حدود سی دقیقه است و به‌وسیله سه فایل صوتی به شکل‌های «با مودم 56 کیلو بایت دانلود کنید»، «با اینترنت پر سرعت دانلود کنید» و «آن‌لاین بشنوید» قابل دسترسی است.
فایل آر‌اس‌اس مربوط به این پادکست در صفحه سایت قابل دسترسی است اما همزمان با ارائه هر برنامه بروز نمی‌شود و بروزرسانی اطلاعات مربوط به آن با تاخیر انجام می‌شود.
بخش بازخورد (feedback) بخشی است که با طرح یک سوال موضوع اصلی هر برنامه در آن به نظرسنجی گذاشته می‌شود و مخاطبان پس از شنیدن برنامه می‌توانند با پاسخ به این سوال در نظرسنجی این پادکست هم شرکت کنند.

هفتگی
haftegi.7rooz.com

حمد و مهدی صبح هر جمعه از شمال کالیفرنیا برنامه صوتی‌شان را در سایت هفت‌روز ارائه می‌کنند. این پادکست پس از گذشت حدود چهل برنامه و نزدیک به یک سال هنوز در حالت آزمایشی قرار دارد. برنامه هفتگی از جمله نخستین و منظم‌ترین پادکست‌های فارسی است که در سال گذشته به خاطر همین نظم توانست مخاطبان ثابت و قابل توجهی پیدا کند.
موسیقی، اقتصاد، سینما، سیاست، ورزش و تکنولوژی از جمله موضوعات مورد توجه این پادکست هستند. تهیه‌کنندگان پادکست توجه خاصی به موضوع تکنولوژی دارند و در هر برنامه اخبار مربوط به شرکت‌های کامپیوتری و جدیدترین محصولات آنها را ارائه می‌کنند.
علاوه بر برنامه صوتی لینک‌های مربوط به هر مطالب هر برنامه هم در وب‌سایت قرار می‌گیرد تا مخاطبان در صورت تمایل بتوانند اطلاعات بیشتری در مورد مطالب ارائه شده به دست آورند.
بچه‌های رادیو هفتگی از همان ابتدای شروع به کارشان راهنمایی برای تهیه پادکست نوشتند و در سایت‌شان قرار دادند تا علاقه‌مندان به راه‌اندازی پادکست که اطلاعات فنی لازم را ندارند از آن استفاده کنند.
این راهنما با عنوان «چگونه یک پادکست هوا کنیم؟» از جمله مراجع اصلی راه‌اندازی پادکست است که به شکل متن و تصویر مرحله به مرحله شما را در راه‌اندازی یک پادکست کمک می‌کند.
فایل آر‌اس‌اس این پادکست دارای نقص است در برخی مواقع قابل دسترسی نیست.

برای شرکت در نظرسنجی و انتخاب برترین‌ها به این صفحه بروید.