اگر هم‌سفر خورشید شوی و از فراز کوه شاهو طلوع کنی و دیده‌گانت را بر کوه‌های بلند و دره‌های عمیق و تنگ سرزمین آهورایی اورامان بگشایی؛ شهری می‌بینی که در حصار کوه‌ها و جنگل‌های بلوط گم شده است. شهری که خانه‌های سنگی و محکم‌اش پله پله به سمت کوه‌هایی که سکوی تجلی‌اند در اروج‌اند.

«نودشه» شهری در نقطه صفر مرزی میان ایران و عراق است. از توابع شهرستان پاوه است و ۱۵۰ کیلومتر از کرماشناه فاصله دارد. تاریخ نودشه قدمتی به قدمت آتشکده‌هایی که اکنون خاموش‌اند دارد. اطراف «نودشه» را کوه‌ها، جنگلهای بلوط و زالزالک و ون و انوع درختان میوه در بر گرفته است. علاوه بر جنگل و درختان میوه، پوشش‌های گیاهی که خوراک دامهای مردمان آنجاست را می‌توان از جلوه‌های دیگر این طبیعت دیدنی عنوان کرد. درختان میوه‌اش نیز شامل: گردو، انار، انجیر، انگور، توت، گلابی و ... هستد.

طبیعت «نودشه» بسیار منحصر به فرد است بطوریکه چشم‌اندازهای زیبایش چشم هر بیننده‌ای را می‌نوازد و دل هر صاحب ذوقی را به وجد می‌آورند و غلو نیست اگر آن را آلپ ایران بنامیم.

نودشه یک پناهگاه طبیعی آرام و بسیار بکری برای آدم‌های به ستوه آمده از دنیای ماشینی و تکنولوژیک و روزمره‌ی این روزهاست و اگر یک شب تابستانی مهتابی را بر بلندای کوه‌های خنک‌اش بگذرانی روزنی به فضایی بی‌انتها می‌گشایی و غرف در کهکشان‌های بی‌پایان می‌شوی. منطقه «نودشه» به‌واسطه کوهستانی بودن و صعب‌العبور بودن‌اش و همچنین جنگ ۸ ساله‌ی ایران و عراق و درگیریهای داخلی آن سال‌های کردستان همچنان بکر و اصیل مانده است.

جاده‌ای به تازگی از پاوه به نودشه احداث شده است که به سان ماره سیاه خفته‌ای در دل کوه‌های بلند، دره‌های تنگ و عمیق و چشمه‌های زلال و پر آب‌اش و حتی رود بزرگ «سیروان» هم نمی‌تواند این آرامش را بر هم بزند.

این جاده که با دو تونل از دل دو کوه هم گذشته است؛ چشم‌اندازهای طبیعی و انسانی بسیار دیدنی دارد که در آن آدم‌هایی رسته از تعلفات کاذب و اعصاب خورد کن این روزهای ما خواهید دید که در آنجا به زندگی سراسر شور، امید، عشق، سادگی و ذوق آمیخته با رنج‌شان ادامه می‌دهند. مردمانی که آب را می‌فهمند و به گمنامی نمناک علف نزدیکند. اگر هم اندوهی از سر کوه سر رسد با سرشت سرسخت و مقاومی که دارند؛ آن را بر خود هموار می‌کنند؛ همانطور که ۸ سال جنگ در میان آن همه بمب و خمپاره و توپ به سر بردند و در دنیایی آکنده از دلهره و تشویش و ناامنی جنگ که سرشار از وحشت مرگ و. مصیبت بود دوام آوردند و آن همه خراش و زخم را با روح سرسخت و بلندشان التیام دادند؛ هر چند که هیچ چشمی آن همه پایداری را ندید و هنوز که هنوز است غبار جنگ بر دل مردمان نودشه سنگینی می‌کند و کسی نیست که به سبکبال شدن این مردمان صبور بیندیشد.

معماری خانه‌های نودشه که در بافتی محکم از سنگ، گل و چوب است را می‌توان جلوه‌ای از روحیه سرسخت این مردم عنوان کرد. مردمی که با اصالتی که دارند در مرزهای میان سنت و مدرنیته همچنان مانده‌اند. این تلفیق سنت و مدرنیته از طرفی به به‌روز بودن و همگامی این مردم با دنیای اطرافشان برمی‌گردد و از طرفی به پایبند بودن آنان سنت‌های اصیل‌شان در اعتقادات، نوع زندگی و نوع لباس‌شان و همچنین روحیه‌ی روشنگرانه و باریک‌شان برمی‌گردد. این مردمان برای خود قصه‌هایی دارند؛ قصه‌هایی واقعی که رنگ افسانه به خود گرفته‌اند و سرشار از رمز و رموز هستند به‌طوریکه شما را تا مدت‌ها درگیر و حیران می‌کنند. مردم نودشه کرد اورامی هستند. اورامی زبان بازمانده از اوستایی است و به آسانی می‌توان ریشه‌های اوستایی را در این زبان یافت.

چهار فصل نودشه بسیار دیدنی است. هوای بهاران‌اش به قول فردوسی بزرگ پرخروش با زمینی پرزجوش است. تابستانهایش خنک با باغهایی پر از میوه است. پائیزش رنگین‌کمانی از رنگ و زمستان‌اش سرشار از سکوت برف است. برفی که برکوه و جنگل و دره و صخره می‌نشیند و دنیایی سراسر سپیدی پدید می‌آورد.

مختار شکری‌پور