Mark Deuze

قبل از شناختن انواع مختلف روزنامه‌نگاری آن‌لاین، باید به این مطلب اشاره شود که اینترنت به لحاظ تاثیری که اکنون بر روزنامه‌نگاری می‌گذارد، را می‌توان به دو گونه در نظر گرفت:

راهی که به سوی دفاتر خبری و میزکار روزنامه‌نگاران باز کرده است با نام CAR (خبررنگاری با کمک کامپیوتر) و دیگر اینکه نوع تخصصی جدیدی از روزنامه نگاری را به وجود آورده: روزنامه نگاری آنلاین.

مشخصات بارز استفاده از اینترنت به عنوان وسیله‌ی خبرنگاری برای رسانه های سنتی -همه رسانه ها بجز اینترنت - در دسترس بودن آرشیو قابل جستجو، پایگاه های اطلاعاتی، و منابع خبری بر روی اینترنت برای روزنامه نگاران است.

این نوع خبرنگاری در بسیاری از کشورها در مقایسه با ایالات آمریکا در مراحل اولیه خود بسر می‌برد. دانشمندان متعددی آثار CAR بر روزنامه‌نگاری و خبرنگاری را مطالعه کرده‌اند و به این نتیجه رسیده‌اند که علاوه بر منفعت‌های بی‌چون و چرا (اطلاعات بیشتر و منابع گسترده‌تر) بسیاری از روزنامه‌نگاران از حضور اینترنت در کارشان واهمه دارند.

تحقیقی از BBC بریتانیا نشان داده است فن‌آوری‌های رسانه‌ی جدید چه مشکلاتی را در دفاتر خبری بوجود آورده است. خبرنگاران از کمبود زمان برای استفاده بهینه و کنترل تکنولوژی و احساس اضطراب بخاطر طبیعت «آنی» اینترنت شکایت دارند. مسئله دیگری که خبرنگاران با آن روبه‌رو هستند این است که چگونه با ایمیل و گروهای خبری در محیطی که تنوع اطلاعات بسیار زیاد است کار کنند، و این مسئله غالبا ارتباط سریع و بدون نام در کار است.

در این مطلب تمرکز بر روی روزنامه‌نگاری آن‌لاین است: نوع چهارم روزنامه‌نگاری که در ویژگی‌هایش متفاوت با انواع دیگر روزنامه‌نگاری‌ سنتی‌ست. روزنامه‌نگاری آن‌لاین را بخاطر استفاده از فن‌آوری می‌توان از سایر روزنامه‌نگاری‌ها تمیز داد. روزنامه‌نگار آن‌لاین باید این تصمیم را اتخاذ کند که کدام رسانه بهتر یک مطلب را بیان می کند. (چند رسانگی)، باید فضایی را به عموم اختصاص دهد تا بتوانند عکس‌العمل نشان دهند، ارتباط برقرار کنند یا حتی در یک مطلب مشارکت کنند. همچنین باید راه‌هایی را در نظر گیرد که این مطلب با مطالب ،آرشیوها، منابع و همین طور با لینک‌های دیگر هم ارتباط داشته باشد.

این نوع ایده‌آل و مثال‌زدنی روزنامه‌نگاری آن‌لاین است، به گونه‌ای که توسط متخصصان جهانی تعریف شده است.

سایتی که به کاربران اجازه نظر دادن، ارسال مطالب و فایل را بدون هیچ گونه مانع یا فیلتری می‌دهد سایت «باز» و در مقابل سایتی که به کاربران اجازه مشارکت را می‌دهد اما تحت کنترل شدید سردبیر، سایت «بسته» خوانده می‌شوند.

روزنامه‌نگاری آن‌لاین را در اشکال مختلف خود می‌توان به انواع زیر تقسیم کرد:

سایتهای اصلی خبری
(Mainstream News sites)

جهانی‌ترین نوع رسانه خبری آنلاین سایت‌های خبری‌ای هستند که به طور معمول شامل منتخبی از مطالب هیئت تحریریه به علاوه یک بخش تحت کنترل برای ارتباطات و مشارک‌هاست. نمونه‌هایی از این قبیل سایت‌های مانند CNN,BBC,MSNBC از روزنامه‌های آن‌لاین هم به همین گروه تعلق دارند. مباحث درسی، کتاب‌ها، برنامه‌های کلاس‌های روزنامه‌نگاری و دانشگاه‌ها - به کارگیری و آمیختن مهارت‌ها (کار کردن با نرم‌افزارها، یادگیری HTML,XML مهارت‌های خاص نوشتن خبر بر روی وب) در این گروه جای می‌گیرند.

سایت‌های طبقه‌بندی شده و فهرست‌وار
(Index & Category sites)

نوع دوم روزنامه‌نگاری آن‌لاین هم کمابیش در مقوله قبل می‌گنجد، اما غالبا این نوع سایت‌ها با جستجوگرهای خاص‌شان شناخته می‌شوند (مانند Yahoo,Altavista) یا آژانس‌ها(Newsindex ) حتی بعضی سایت‌های شخصی مانندPaperboy. روزنامه‌نگار آنلاین لینک‌هایی را از منابع گوناگون سایت‌های خبری ارائه می‌دهد که این لینک‌ها غالبا طبقه‌بندی شده‌اند. اینگونه سایت‌ها معمولا کار زیادی را در حوزه تحریریه خود انجام نمی‌دهند اما گاهی مکان‌هایی را برای چت، مبادله خبر یا لینک برای عموم پیشنهاد می‌کنند.

نمونه معروف این عمل، گزینه‌ایست که بیشتر جستجوگرها پیشنهاد می‌کنند: «سایتی را اضافه کن» که در مرحله بعد باید توسط سردبیر بررسی شود. چیزی که گاهی به عنوان روزنامه نگاری‌نوین خوانده می شود پدیده است با نام وبلاگ، سایت‌هایی که غالبا با روزنگاری شخصی منتشر می‌شوند ،شخصی که حتی روزنامه‌نگار هم نیست، با گفتن تجربیات و نظرات خود به صورت آن‌لاین و ارائه لینک‌هایی به مخاطبین. این نوع روزنامه‌نگاری شخصی را می‌توان در جایی میان «سایت‌های طبقه‌بندی‌شده » و «سایت های مشارکتی» جای داد، زیرا امکان مشارکت محدودی را ارائه می‌دهند (در بیشتر مواقع یک شخص درباره تفکرات و نظراتش در مورد موضوعی خاص می‌گوید.) اما محتوای زیادی دارد و همچنین اجازه نظردهی به کاربر را می‌دهد.

سایت‌های تفسیری
(Meta & Comment sites)

نوع سوم روزنامه‌نگاری آنلاین، سایت‌هایی هستند درباره‌ی رسانه‌های خبری و در کل ،مطالب رسانه‌ها که گاهی به عنوان مراقبان رسانه‌ها از آنها یاد می‌شود. بعضی از آنها مانند یک سایت طبقه‌بندی شده گسترده (مانندEuropean Journalism Center Medianews) به وسیله تعدادی خبرنگار تهیه می‌شود و عموما درباره مطالب دیگر بحث می‌کنند. این «روزنامه نگاری درباره‌ی روزنامه‌نگاری» یا متاژورنالیسم به طور خاص آن‌لاین شکل می‌گیرد.

سایت‌های مشارکتی و بحث و گفتگو
(Share & Discussion sites)

Odlyzko عقیده است که اولین دلیل موفقیت رسانه‌های جدید مانند اینترنت این است که مردم می‌خواهند در حد جهانی بی حد و مرز در ارتباط باشند. روزنامه‌نگاری آنلاین در نوع چهارم خود این قابلیت اینترنت را مورد استفاده قرار می دهد و در مرحله‌ی اول فضایی را برای تبادل دیدگاه‌ها و نظرات ارائه می‌دهد. سایت‌های متعددی قابلیت این را یافته‌اند که این تقاضای عمومی را برای مشارکت و ارتباط پاسخ دهند با پیگیری موضوعاتی برای بحث درباره بخش دیگری بر روی نت.

این نوع روزنامه‌نگاری آنلاین همچنین «وبلاگ‌های گروهی» را معرفی کرده است که توسط افراد متععدی برای بیان تجربیاتشان ساخته می‌شوند.