Mark Deuze
ترجمه: مانا
قبل از شناختن انواع مختلف روزنامهنگاري آنلاين، بايد به اين مطلب اشاره شود که اينترنت به لحاظ تاثيري که اکنون بر روزنامهنگاري ميگذارد، را ميتوان به دو گونه در نظر گرفت:
راهي که به سوي دفاتر خبري و ميزکار روزنامهنگاران باز کرده است با نام CAR (خبررنگاري با کمک کامپيوتر) و ديگر اينکه نوع تخصصي جديدي از روزنامه نگاري را به وجود آورده: روزنامه نگاري آنلاين.
مشخصات بارز استفاده از اينترنت به عنوان وسيلهي خبرنگاري براي رسانه هاي سنتي -همه رسانه ها بجز اينترنت - در دسترس بودن آرشيو قابل جستجو، پايگاه هاي اطلاعاتي، و منابع خبري بر روي اينترنت براي روزنامه نگاران است.
اين نوع خبرنگاري در بسياري از کشورها در مقايسه با ايالات آمريکا در مراحل اوليه خود بسر ميبرد. دانشمندان متعددي آثار CAR بر روزنامهنگاري و خبرنگاري را مطالعه کردهاند و به اين نتيجه رسيدهاند که علاوه بر منفعتهاي بيچون و چرا (اطلاعات بيشتر و منابع گستردهتر) بسياري از روزنامهنگاران از حضور اينترنت در کارشان واهمه دارند.
تحقيقي از BBC بريتانيا نشان داده است فنآوريهاي رسانهي جديد چه مشکلاتي را در دفاتر خبري بوجود آورده است. خبرنگاران از کمبود زمان براي استفاده بهينه و کنترل تکنولوژي و احساس اضطراب بخاطر طبيعت «آني» اينترنت شکايت دارند. مسئله ديگري که خبرنگاران با آن روبهرو هستند اين است که چگونه با ايميل و گروهاي خبري در محيطي که تنوع اطلاعات بسيار زياد است کار کنند، و اين مسئله غالبا ارتباط سريع و بدون نام در کار است.
در اين مطلب تمرکز بر روي روزنامهنگاري آنلاين است: نوع چهارم روزنامهنگاري که در ويژگيهايش متفاوت با انواع ديگر روزنامهنگاري سنتيست. روزنامهنگاري آنلاين را بخاطر استفاده از فنآوري ميتوان از ساير روزنامهنگاريها تميز داد. روزنامهنگار آنلاين بايد اين تصميم را اتخاذ کند که کدام رسانه بهتر يک مطلب را بيان مي کند. (چند رسانگي)، بايد فضايي را به عموم اختصاص دهد تا بتوانند عکسالعمل نشان دهند، ارتباط برقرار کنند يا حتي در يک مطلب مشارکت کنند. همچنين بايد راههايي را در نظر گيرد که اين مطلب با مطالب ،آرشيوها، منابع و همين طور با لينکهاي ديگر هم ارتباط داشته باشد.
اين نوع ايدهآل و مثالزدني روزنامهنگاري آنلاين است، به گونهاي که توسط متخصصان جهاني تعريف شده است.
سايتي که به کاربران اجازه نظر دادن، ارسال مطالب و فايل را بدون هيچ گونه مانع يا فيلتري ميدهد سايت «باز» و در مقابل سايتي که به کاربران اجازه مشارکت را ميدهد اما تحت کنترل شديد سردبير، سايت «بسته» خوانده ميشوند.
روزنامهنگاري آنلاين را در اشکال مختلف خود ميتوان به انواع زير تقسيم کرد:
سايتهاي اصلي خبري
(Mainstream News sites)
جهانيترين نوع رسانه خبري آنلاين سايتهاي خبرياي هستند که به طور معمول شامل منتخبي از مطالب هيئت تحريريه به علاوه يک بخش تحت کنترل براي ارتباطات و مشارکهاست. نمونههايي از اين قبيل سايتهاي مانند CNN,BBC,MSNBC از روزنامههاي آنلاين هم به همين گروه تعلق دارند. مباحث درسي، کتابها، برنامههاي کلاسهاي روزنامهنگاري و دانشگاهها - به کارگيري و آميختن مهارتها (کار کردن با نرمافزارها، يادگيري HTML,XML مهارتهاي خاص نوشتن خبر بر روي وب) در اين گروه جاي ميگيرند.
سايتهاي طبقهبندي شده و فهرستوار
(Index & Category sites)
نوع دوم روزنامهنگاري آنلاين هم کمابيش در مقوله قبل ميگنجد، اما غالبا اين نوع سايتها با جستجوگرهاي خاصشان شناخته ميشوند (مانند Yahoo,Altavista) يا آژانسها(Newsindex ) حتي بعضي سايتهاي شخصي مانندPaperboy. روزنامهنگار آنلاين لينکهايي را از منابع گوناگون سايتهاي خبري ارائه ميدهد که اين لينکها غالبا طبقهبندي شدهاند. اينگونه سايتها معمولا کار زيادي را در حوزه تحريريه خود انجام نميدهند اما گاهي مکانهايي را براي چت، مبادله خبر يا لينک براي عموم پيشنهاد ميکنند.
نمونه معروف اين عمل، گزينهايست که بيشتر جستجوگرها پيشنهاد ميکنند: «سايتي را اضافه کن» که در مرحله بعد بايد توسط سردبير بررسي شود. چيزي که گاهي به عنوان روزنامه نگارينوين خوانده مي شود پديده است با نام وبلاگ، سايتهايي که غالبا با روزنگاري شخصي منتشر ميشوند ،شخصي که حتي روزنامهنگار هم نيست، با گفتن تجربيات و نظرات خود به صورت آنلاين و ارائه لينکهايي به مخاطبين. اين نوع روزنامهنگاري شخصي را ميتوان در جايي ميان «سايتهاي طبقهبنديشده » و «سايت هاي مشارکتي» جاي داد، زيرا امکان مشارکت محدودي را ارائه ميدهند (در بيشتر مواقع يک شخص درباره تفکرات و نظراتش در مورد موضوعي خاص ميگويد.) اما محتواي زيادي دارد و همچنين اجازه نظردهي به کاربر را ميدهد.
سايتهاي تفسيري
(Meta & Comment sites)
نوع سوم روزنامهنگاري آنلاين، سايتهايي هستند دربارهي رسانههاي خبري و در کل ،مطالب رسانهها که گاهي به عنوان مراقبان رسانهها از آنها ياد ميشود. بعضي از آنها مانند يک سايت طبقهبندي شده گسترده (مانندEuropean Journalism Center Medianews) به وسيله تعدادي خبرنگار تهيه ميشود و عموما درباره مطالب ديگر بحث ميکنند. اين «روزنامه نگاري دربارهي روزنامهنگاري» يا متاژورناليسم به طور خاص آنلاين شکل ميگيرد.
سايتهاي مشارکتي و بحث و گفتگو
(Share & Discussion sites)
Odlyzko عقيده است که اولين دليل موفقيت رسانههاي جديد مانند اينترنت اين است که مردم ميخواهند در حد جهاني بي حد و مرز در ارتباط باشند. روزنامهنگاري آنلاين در نوع چهارم خود اين قابليت اينترنت را مورد استفاده قرار مي دهد و در مرحلهي اول فضايي را براي تبادل ديدگاهها و نظرات ارائه ميدهد. سايتهاي متعددي قابليت اين را يافتهاند که اين تقاضاي عمومي را براي مشارکت و ارتباط پاسخ دهند با پيگيري موضوعاتي براي بحث درباره بخش ديگري بر روي نت.
اين نوع روزنامهنگاري آنلاين همچنين «وبلاگهاي گروهي» را معرفي کرده است که توسط افراد متععدي براي بيان تجربياتشان ساخته ميشوند.