کشف حفره‌های امنیتی فراوان و دیگر مشکلات امنیتی پیش آمده برای مرورگر اینترنتی مایکروسافت یعنی Internet Explorer در ماه‌های اخیر مشکل‌ساز شده است و قضیه تا آنجا پیش رفت که پیشنهاد کنار گذاشتن این مرورگر اینترنتی هم مطرح شد. هر چند که هنوز تحول قابل توجهی در بازار مرورگرهای اینترنتی در دنیا رخ نداده و Internet Explorer همچنان در صدر مرورگرهای اینترنتی قرار دارد، اما به نظر می‌رسد تداوم وضعیت موجود Internet Explorer را در آینده با مشکلات جدی‌تری مواجه کند. Ben Hammersley در Guardian نگاهی دارد به وضعیت موجود. متن زیر خلاصه ترجمه این مقاله است.

تاریخ نشان داده که گاهی تغییرات به ظاهر کوچک می‌توانند زمینه‌ساز تحولات بزرگ‌تری باشند.

«مرورگر اینترنتی شرکت مایکروسافت، (Internet Explorer (IE هفته گذشته یک‌درصد از سهم‌ش در بازار مرورگرهای اینترنتی را از دست داد.» این خبری بود که هفته گذشته به گوش رسید و شاید در نگاه اول به اندازه کافی مهم به نظر نرسد، اما می‌تواند زمینه‌ساز شروع نبرد دوم مرورگرهای اینترنتی باشد.

علائم این نبرد از اوایل ماه جون آغاز شد. زمانی مایکروسافت تیم محصول IE را بهسازی کرد، Apple جزئیات Safari و Dashbord را آشکار ساخت، پروژه Mozilla نسخه جدیدی از Firefox را ارائه کرد و Opera نسخه بتای مرورگر اینترنتی خود برای Mac را بطور آزمایشی بیرون داد. و خلاصه این تحولات منجر شد ما به یاد سال ۱۹۹۷ بیفتیم.

اجازه بدهید به عقب برگردیم و کمی گذشته را مرور کنیم. اگر ذهن‌تان یاری کند می‌خواهیم به سال ۱۹۹۷ برگردیم، زمانی که اینترنت تازه به شکل فعلی فراگیر شده بود. در آن زمان Netscape Navigator با در اختیار داشتن ۷۲٪ بازار محبوب‌ترین مرورگر اینترنتی بود و در مقابل Internet Explorer تنها ۱۸٪ از بازار را در اختیار داشت. اما در اکتبر همان سال IE4 وارد بازار شد و IE از Navigator بهتر بود. البته مایکروسافت بخاطر نقص قوانین ضد انحصار تحت پیگرد قانونی قرار گرفت چرا که به نظر می‌رسید با یک طرح تجاری برای نابود کردن Netscape مرورگر جدیدش را به بازار فرستاده است.

از سال بعد و با به بازار آمده Windows 98، این مرورگر بصورت مجانی و از پیش نصب شده بر روی Windows قرار داشت و کاربران Windows بدون پرداخت پولی آن‌را در اختیار داشتند و این قطعا Netscape را که مرورگری غیرمجانی بود با مشکل مواجه می‌کرد.

البته Netscape سرانجام توسط AOL خریداری شد. اما نتیجه اقدام مایکروسافت این شد که امروز 94% کابران اینترنت از مرورگر IE استفاده می‌کنند.

با شرایط پیش آمده برای IE امروز چه چیزی پیش روی داریم؟ سه اتفاق به وقوع خواهد پیوست: اول تا پایان امسال شاهد ظهور تعدادی مرورگر با امنیت بالا به عنوان جایگزین‌های IE خواهیم بود و کاربران به سمت استفاده از آنها خواهند رفت. دوم، این پیشگامان مرورگرهای جایگزین، بر روی سازماندهی open standards متمرکز خواهند شد. رقبای مایکروسافت با یکدیگر همکاری خواهند کرد تا به استانداردی عمومی مانند W3C برسند.

اوایل ماه پیش، زمانی که استیو جاب، مدیر شرکت Apple، سیمای نسخه جدید Safari را تشریح می‌کرد، فقط به تشریح چهره محصول جدید Apple نپرداخت. او عملیات ویژه Apple درباره open standards که با مشارکت مجموعه دیگر مرورگرهای اینترنتی انجام می‌شود را هم توضیح داد.

بخاطر سهم عمده‌ای که IE از بازار دارد، IE تاثیر عظیمی بر روی حیات اینترنت دارد. اما پیشرفت‌ها به کندی صورت می‌پذیرد و هنوز در روشهایی که IE بوسیله آنها با استانداردهای فنی مواجه می‌شود در مقایسه با دیگر سیستم‌ها تفاوت وجود دارد و این بدین معنی است که طراحان وب باید همچنان نگران هکرها باشند و امنیت کار آنها بطور جدی در معرض خطر است. صفحات پر از pop-upهای تبلیغاتی، نرم‌افزارهای جاسوسی که بطور خودکار بر روی سیستم کاربر نصب می‌شوند و صفحات غیر قابل کنترلی به سایتهای پورنو هدایت می‌شوند، مواردی است که باعث آزار کاربران می‌شود. هر چند که با آمدن Service Pack 2 ویندوز اکس‌پی یکسری تغییرات جزیی در امنیت IE صورت پذیرفته و برخی از این حفره‌ها ترمیم شده‌اند.

فارغ از تمام این پیشرفت‌ها یک سوال همچنان باقی مانده است: چرا مایکروسافت بهینه‌سازی IE را متوقف کرد؟ چرا شرکتی که به نوآوری مشهور است تقریبا سه سال کار بر روی پرکاربردترین برنامه وب را متوقف کرد؟ پاسخ قطعی و نهایی برای این پرسش وجود ندارد. اما غالبا تصور می‌شود که این قضیه به جنبه سوم نبرد مرورگرها مربوط می‌شود. این آغاز نبردی بزرگ خواهد بود. نبردی برای تسلط بر کل صنعت کامپیوتر در دنیا.

بخش عمده‌ در آمد مایکروسافت فقط از دو ناحیه تامین می‌شود: ویندوز و آفیس. مردم به این برنامه‌ها اعتماد دارند و این تجارت خوبی برای مایکروسافت است.

ضمن اینکه یکی از دادخواهی‌های ضدانحصارطلبانه که بر علیه مایکروسافت مطرح شده، این است که مایکروسافت آنچه به عنوان Windows API شناخته می‌شود را محرمانه نگه داشته است.

حالا چه خواهد شد اگر مرورگرهای اینترنتی قابلیت اجرای عملکردهای پیچیده - که اساس‌شان بر مبنای کدهایی که خصوصیت‌شان منتشر شده است قرار داده شده - را دارا باشند. در این‌صورت دو اتفاق روی خواهد داد. اول، سیستم عامل، به ابزاری بی‌ربط و بی‌مصرف تبدیل خواهد شد و نیازی به به‌روز کردن نسخه جدیدی از ویندوز نخواهد بود. و دوم، فضای عملکرد برای هر چیز دیگری هم‌تراز آن خواهد شد. بنابراین تجارت مایکروسافت مورد تهدید قرار می‌گرفت اگر تیم مرورگر IE پس از سال ۲۰۰۱ به فعالیت ادامه می‌داد.

ایده اجرای عملکردهای پیچیده از طریق مرورگرهای اینترنتی، ایده جدیدی نیست و حقیقت در گذشته هم برای رسیدن به آن تلاش‌هایی صورت پذیرفته که با شکست مواجه شده‌اند. اما امروز، با ترکیب پهنای باند ارزان‌تر و بهبود در تکنولوژی ذخیره‌سازی و دسته‌بندی می‌توان به اوضاع خوش‌بینانه‌تر نگاه کرد.

برخی موارد اصلی برای اجرای این ایده، بسیار نیرنگ‌آمیز و برخی غیرممکن به نظر می‌رسند. برای اجرای بسیاری از عملکردهای محبوب، یک مرورگر اینترنتی جدید بسیار خوب خواهد بود بویژه اگر قابلیت اجرای عملکردهای پیشرفته‌تر را هم دارا باشد.

گوگل مثال بسیار خوبی برای تشریح این مورد است. دلایل عرضه ایمیل جدید این شرکت (Gamil) خیلی‌ها را شگفت‌زده کرده است. اما اگر به این محصول به عنوان اولین محصول که امکان اجرای عملکردهای بیشتری را فراهم می‌کند برای جایگزینی با برنامه‌های رومیزی نگاه کنید، به نتایج جالبی دست پیدا خواهید کرد. اگر شما به سیستم گوگل شخصی‌تان به عنوان hard drive (حافظه) و به مرورگرتان به عنوان سیستم عامل‌تان نگاه کنید، آنوقت متوجه دلایل نگرانی مایکروسافت خواهید شد. به این ترتیب دیگر هیچ‌کس احتیاجی به خرید ویندوز و به‌روز کردن آفیس نخواهد داشت اگر تمام این امکانات با یک حافظه نامحدود و پشتیبانی تضمین شده توسط گوگل برای شما فراهم شود در حالی که روند نصب یا به‌روز رسانی تنها از طریق تایپ یک URL برای شما فراهم است.

البته مایکروسافت هم بیکار ننشسته است. آن‌طور که اعلام شده تکنولوژی ویژه مایکروسافت که Avalon نام دارد به همراه سیستم عامل جدید این شرکت، ویندوز لانگ‌هورن، تا حدود سال ۲۰۰۶ عرضه خواهد شد.

تفاوت‌های بین این دو سیستم کنترل مایکروسافت و استانداردهای باز، زمینه‌ساز نبرد مرورگرها در دو سال آینده خواهد بود.

رقبا امیدوارند که بتوانند از یک دهه دیگر تسلط ویندوز بر دنیای کامپیوتر جلوگیری کنند و البته مایکروسافت هم به نوبه‌ی خود تمایل ندارد که حداقل بدون یک نبرد جانانه موقعیتش را از دست دهد.

نبرد مرورگرها شاید به عنوان مسئله مهمی تصور نشود، اما آغاز کشمکشی است که بزودی آغاز خواهد شد.