کشف حفره‌های امنيتی فراوان و ديگر مشکلات امنيتی پيش آمده برای مرورگر اينترنتی مايکروسافت يعنی Internet Explorer در ماه‌های اخير مشکل‌ساز شده است و قضيه تا آنجا پيش رفت که پيشنهاد کنار گذاشتن اين مرورگر اينترنتی هم مطرح شد. هر چند که هنوز تحول قابل توجهی در بازار مرورگرهای اينترنتی در دنيا رخ نداده و Internet Explorer همچنان در صدر مرورگرهای اينترنتی قرار دارد، اما به نظر می‌رسد تداوم وضعيت موجود Internet Explorer را در آينده با مشکلات جدی‌تری مواجه کند. Ben Hammersley در Guardian نگاهی دارد به وضعيت موجود. متن زير خلاصه ترجمه اين مقاله است.

تاريخ نشان داده که گاهي تغييرات به ظاهر کوچک مي‌توانند زمينه‌ساز تحولات بزرگ‌تري باشند.
«مرورگر اينترنتی شرکت مايکروسافت، (Internet Explorer (IE هفته گذشته يک‌درصد از سهم‌ش در بازار مرورگرهای اينترنتی را از دست داد.» اين خبری بود که هفته گذشته به گوش رسيد و شايد در نگاه اول به اندازه کافی مهم به نظر نرسد، اما می‌تواند زمينه‌ساز شروع نبرد دوم مرورگرهای اينترنتی باشد.
علائم اين نبرد از اوايل ماه جون آغاز شد. زمانی مايکروسافت تيم محصول IE را بهسازی کرد، Apple جزئيات Safari و Dashbord را آشکار ساخت، پروژه Mozilla نسخه جديدی از Firefox را ارائه کرد و Opera نسخه بتای مرورگر اينترنتی خود برای Mac را بطور آزمايشی بيرون داد. و خلاصه اين تحولات منجر شد ما به ياد سال ۱۹۹۷ بيفتيم.

اجازه بدهيد به عقب برگرديم و کمی گذشته را مرور کنيم. اگر ذهن‌تان ياری کند می‌خواهيم به سال ۱۹۹۷ برگرديم، زمانی که اينترنت تازه به شکل فعلی فراگير شده بود. در آن زمان Netscape Navigator با در اختيار داشتن ۷۲٪ بازار محبوب‌ترين مرورگر اينترنتی بود و در مقابل Internet Explorer تنها ۱۸٪ از بازار را در اختيار داشت. اما در اکتبر همان سال IE4 وارد بازار شد و IE از Navigator بهتر بود. البته مايکروسافت بخاطر نقص قوانين ضد انحصار تحت پيگرد قانونی قرار گرفت چرا که به نظر می‌رسيد با يک طرح تجاری برای نابود کردن Netscape مرورگر جديدش را به بازار فرستاده است.
از سال بعد و با به بازار آمده Windows 98، اين مرورگر بصورت مجانی و از پيش نصب شده بر روی Windows قرار داشت و کاربران Windows بدون پرداخت پولی آن‌را در اختيار داشتند و اين قطعا Netscape را که مرورگری غيرمجانی بود با مشکل مواجه می‌کرد.
البته Netscape سرانجام توسط AOL خريداری شد. اما نتيجه اقدام مايکروسافت اين شد که امروز 94% کابران اينترنت از مرورگر IE استفاده می‌کنند.

با شرايط پيش آمده برای IE امروز چه چيزي پيش روي داريم؟ سه اتفاق به وقوع خواهد پيوست: اول تا پايان امسال شاهد ظهور تعدادي مرورگر با امنيت بالا به عنوان جايگزين‌هاي IE خواهيم بود و کاربران به سمت استفاده از آنها خواهند رفت. دوم، اين پيشگامان مرورگرهای جايگزين، بر روی سازماندهی open standards متمرکز خواهند شد. رقبای مايکروسافت با يکديگر همکاری خواهند کرد تا به استانداردی عمومی مانند W3C برسند.
اوايل ماه پيش، زماني که استيو جاب، مدير شرکت Apple، سيمای نسخه جديد Safari را تشريح می‌کرد، فقط به تشريح چهره محصول جديد Apple نپرداخت. او عمليات ويژه Apple درباره open standards که با مشارکت مجموعه ديگر مرورگرهای اينترنتی انجام می‌شود را هم توضيح داد.

بخاطر سهم عمده‌ای که IE از بازار دارد، IE تاثير عظيمی بر روي حيات اينترنت دارد. اما پيشرفت‌ها به کندي صورت مي‌پذيرد و هنوز در روشهايي که IE بوسيله آنها با استانداردهای فنی مواجه می‌شود در مقايسه با ديگر سيستم‌ها تفاوت وجود دارد و اين بدين معنی است که طراحان وب بايد همچنان نگران هکرها باشند و امنيت کار آنها بطور جدی در معرض خطر است. صفحات پر از pop-upهای تبليغاتی، نرم‌افزارهای جاسوسی که بطور خودکار بر روی سيستم کاربر نصب می‌شوند و صفحات غير قابل کنترلی به سايتهای پورنو هدايت می‌شوند، مواردی است که باعث آزار کاربران می‌شود. هر چند که با آمدن Service Pack 2 ويندوز اکس‌پی يکسری تغييرات جزيی در امنيت IE صورت پذيرفته و برخی از اين حفره‌ها ترميم شده‌اند.

فارغ از تمام اين پيشرفت‌ها يک سوال همچنان باقی مانده است: چرا مايکروسافت بهينه‌سازی IE را متوقف کرد؟ چرا شرکتی که به نوآوری مشهور است تقريبا سه سال کار بر روی پرکاربردترين برنامه وب را متوقف کرد؟ پاسخ قطعی و نهايی برای اين پرسش وجود ندارد. اما غالبا تصور می‌شود که اين قضيه به جنبه سوم نبرد مرورگرها مربوط می‌شود. اين آغاز نبردي بزرگ خواهد بود. نبردي برای تسلط بر کل صنعت کامپيوتر در دنيا.

بخش عمده‌ در آمد مايکروسافت فقط از دو ناحيه تامين می‌شود: ويندوز و آفيس. مردم به اين برنامه‌ها اعتماد دارند و اين تجارت خوبی برای مايکروسافت است.
ضمن اينکه يکی از دادخواهی‌های ضدانحصارطلبانه که بر عليه مايکروسافت مطرح شده، اين است که مايکروسافت آنچه به عنوان Windows API شناخته می‌شود را محرمانه نگه داشته است.
حالا چه خواهد شد اگر مرورگرهای اينترنتی قابليت اجرای عملکردهای پيچيده - که اساس‌شان بر مبنای کدهايی که خصوصيت‌شان منتشر شده است قرار داده شده - را دارا باشند. در اين‌صورت دو اتفاق روی خواهد داد. اول، سيستم عامل، به ابزاري بي‌ربط و بي‌مصرف تبديل خواهد شد و نيازي به به‌روز کردن نسخه جديدي از ويندوز نخواهد بود. و دوم، فضاي عملکرد براي هر چيز ديگري هم‌تراز آن خواهد شد. بنابراين تجارت مايکروسافت مورد تهديد قرار مي‌گرفت اگر تيم مرورگر IE پس از سال ۲۰۰۱ به فعاليت ادامه مي‌داد.

ايده اجراي عملکردهاي پيچيده از طريق مرورگرهای اينترنتي، ايده جديدی نيست و حقيقت در گذشته هم براي رسيدن به آن تلاش‌هايی صورت پذيرفته که با شکست مواجه شده‌اند. اما امروز، با ترکيب پهنای باند ارزان‌تر و بهبود در تکنولوژی ذخيره‌سازی و دسته‌بندی می‌توان به اوضاع خوش‌بينانه‌تر نگاه کرد.
برخي موارد اصلی برای اجرای اين ايده، بسيار نيرنگ‌آميز و برخی غيرممکن به نظر مي‌رسند. برای اجرای بسياری از عملکردهای محبوب، يک مرورگر اينترنتی جديد بسيار خوب خواهد بود بويژه اگر قابليت اجرای عملکردهای پيشرفته‌تر را هم دارا باشد.
گوگل مثال بسيار خوبی براي تشريح اين مورد است. دلايل عرضه ايميل جديد اين شرکت (Gamil) خيلی‌ها را شگفت‌زده کرده است. اما اگر به اين محصول به عنوان اولين محصول که امکان اجرای عملکردهای بيشتری را فراهم می‌کند برای جايگزينی با برنامه‌های روميزی نگاه کنيد، به نتايج جالبی دست پيدا خواهيد کرد. اگر شما به سيستم گوگل شخصی‌تان به عنوان hard drive (حافظه) و به مرورگرتان به عنوان سيستم عامل‌تان نگاه کنيد، آنوقت متوجه دلايل نگرانی مايکروسافت خواهيد شد. به اين ترتيب ديگر هيچ‌کس احتياجی به خريد ويندوز و به‌روز کردن آفيس نخواهد داشت اگر تمام اين امکانات با يک حافظه نامحدود و پشتيبانی تضمين شده توسط گوگل برای شما فراهم شود در حالي که روند نصب يا به‌روز رسانی تنها از طريق تايپ يک URL برای شما فراهم است.

البته مايکروسافت هم بيکار ننشسته است. آن‌طور که اعلام شده تکنولوژی ويژه مايکروسافت که Avalon نام دارد به همراه سيستم عامل جديد اين شرکت، ويندوز لانگ‌هورن، تا حدود سال ۲۰۰۶ عرضه خواهد شد.
تفاوت‌های بين اين دو سيستم کنترل مايکروسافت و استانداردهای باز، زمينه‌ساز نبرد مرورگرها در دو سال آينده خواهد بود.
رقبا اميدوارند که بتوانند از يک دهه ديگر تسلط ويندوز بر دنياي کامپيوتر جلوگيری کنند و البته مايکروسافت هم به نوبه‌ی خود تمايل ندارد که حداقل بدون يک نبرد جانانه موقعيتش را از دست دهد.
نبرد مرورگرها شايد به عنوان مسئله مهمی تصور نشود، اما آغاز کشمکشی است که بزودی آغاز خواهد شد.