در شماره‌ی قبل نظام‌های پیشگیرانه كه عبارت بودند از: نظام‌های آمرانه، كمونیستی و توسعه‌ای را به اختصار توضیح دادیم.

اما نظام‌های پیگردی (تنبیهی)

دو نوع نظام پیگردی داریم: 1- نظام آزادی گرا 2- نظام مسوولیت اجتماعی

نظام آزادی گرا: مفهوم آزادی و انتخاب انسان و توانایی او در تشخیص خوب و بد جزو اصول اولیه ی تعریف شده این نظام است. این نظام برخاسته از دیدگاهها و اندیشه های فلاسفه ای چون جان لاك، جان استوارت میل و جان میلتون است. در این نظام مهمترین كاركرد دولت برآوردن علاقه ی تك تك افرادی است كه در جامعه زندگی می كنند. كاركرد دیگر این دولت ها فراهم آوردن زمینه ی تعدد گرایی، تكثرگرایی و دسترسی مردم به اطلاعات و مطالبی است كه در آینده ی آن ها موثر است.

از وظایف رسانه ها در این نظام؛ نظارت بر محیط اجتماعی و ایجاد شرایطی آزاد برای سهیم شدن در مشاركت های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی است. در یك نظام آزادی گرا روزنامه ها، مطبوعات و رادیو تلویزیون دارای استقلال كامل هستند تا بتوانند نسبت به هر آنچه كه در تضاد با منافع مردم می باشد انتقاد كنند. در این نظام رسانه ای كه قدرت و نفوذ نداشته باشد رسانه محسوب نمی شود. رسانه ها در همه ی امور آزادند كه نظرات خود و مردم را منعكس كنند و تا زمانی كه به آزادی عمومی لطمه نزنند و یا نسبت به افراد حقیقی و حقوقی هتك حرمتی نكنند می توانند به فعالیت ادامه دهند. نظام اخذ مجوز وجود خارجی ندارد و مالكیت خصوصی برقرار است.

نظام مسوولیت اجتماعی: بروز انتقاداتی علیه نظام آزادی گرا و گزارشی كه در خصوص سواستفاده هایی كه از نظام آزادی گرایی مطرح شد، سیستم رسانه ای در دنیا را بر آن داشت كه نگرشی دوباره به نقاط ضعف و قوت نظام های رسانه ای نمایند.
گزارشی در سال 1947 در دانشگاه شیكاگو مطرح شد كه در آن گزارش آمده بود كه كارتل های بزرگ و بنگاههای اقتصادی با سواستفاده از نظام آزادی گرایی در رسانه ها نفوذ كرده و مطالب آن ها را به نفع خود منحرف می كنند. پس از این ادعا حكومت ها و دولت ها كه همیشه به دنبال به انحصار كشیدن رسانه ها در جهت منافع خود بودند، ادعا كردند كه تشخیص دهنده‌ی منافع ملی هستند و چنان چه رسانه ها از نظام آزادی گرا سو استفاده نمایند این دولت ها و حكومت ها هستند كه می باید قادر باشند با آن ها برخورد كنند. اما به دلیل مغایر بودن اصول آزادی گرایی با خواست دولت ها این دیدگاه مورد مخالفت رسانه ها قرار گرفت و پس از مطالعات صورت گرفته مقرر شد كه تا جایی كه نظام آزادی گرایی در جهت منافع ملت ها و حكومت ها حركت می كنند، با درك وظیفه ی خود می توانند اداره كننده ی سیستم رسانه ای باشند. اما زمانی كه رسانه ها رسالت خود را نادیده گرفتند، نهادی كنترل كننده و نظاره گر بر رفتار آنان وجود دارد كه انتخاب شده از سوی رسانه ها و افراد حرفه ای در مطبوعات هست و دولت ها هیچ گونه حق دخالت و نفوذ درون این گروهها را ندارند.

چنان چه نهادها بتوانند در سیستم های سیاسی دارای قدرت شوند قادر خواهند بود كه با ابزارهای تشویقی و تنبیهی با رسانه های متخلف برخورد نمایند.