شعر" لیریک" ارمنی که به آن " کناریرگوتیون" نیز اطلاق می شود عنوان خود را از واژه یونانی " لیرا" برگرفته که به معنی ساز چهار سیمی یا هفت سیمی است. در فارسی به جای " شعر لیریک " اصطلاح " شعر غنایی" هم به کار برده می شود. در آغاز نزد یونانیان شعر و موسیقی با هم خوانده و نواخته میشدند اما بعدها این دو از هم جدا شدند و هر یک به رشته هنری مستقلی بدل شدند. میان ارمنی ها نیز در ازمنه باستان شعر و موسیقی با هم بوده اند و آواز خوان و نوازنده در عین حال شاعر نیز بوده است.
پس از جدائی شعر از موسیقی شعر مذهبی ارمنی همواره در کلیسا با موسیقی همراه ماند حال آنکه شعرغیر مذهبی دکلامه می شد و با موسیقی همراه نبود.
شعر لیریک ارمنی در قرن های میانی خیز برداشت و بستر مناسبی برای رشد و تکامل آتی شعر ارمنی شد.
به هنگام سخن گفتن از ادبیات ارمنی به این نکته مهم نیز باید توجه داشت که قسمت عظیمی از فرهنگ ادبی قرون آغازین میانی و متاخر ارمنی توسعه روحانیون در کلیساها و صومعه ها خلق شده و بسیاری از شاعران برجسته ارمنی که نامدارترین و نابغه ترین آن ها گریگور نارگاتسی نام دارد: در زمره اسقف ها و کشیش ها بوده اند.
در اواخر قرن سیزدهم میلادی مرحله جدیدی در شعر و ادب ارمنی آغاز گردید و مضامینی چون عشق انسانی و جسمانی و ستایش طبیعت به گونه ئی جدی و پیگیرانه در شعر شاعران خودنمائی کرد. پدیداری این مرحله جدید در شعر ارمنی خود محصول تحولات تاریخی بود و در تکامل آتی شعر ارمنی نقش مهمی ایفا کرد.
سرانجام در قرن شانزدهم میلادی شعر و ادب ارمنی گرایش ماهیتا نوی پیدا کرد و انسان هسته مرکزی مضامین شعری قلمداد شد و طرح و بیان نیازها تلواسه ها احساس های عاشقانه و هر آنچه که با نفسانیات و روح و روان انسان در ارتباط بود وظیفه تاریخی شاعر ارمنی محسوب شد. به تعبیری دیگر شعر تغزلی ارمنی پایه های خود را مستحکم کرد و به گرایش مسلط ادبی بدل گردید.
دو دهه آغازین قرن بیستم در تاریخ ادبیات معاصر ارمنی دارای نقش تعیین کنندهیی است. ویژگی های جدید حیات سیاسی - اجتماعی و تکامل هنری در این سال ها شکل گرفتند. با آغاز قرن جدید دوران مناسبات نوین سرمایه داری و به موازات آن دوران انقلاب های ضد سرمایه داری در جوامع گوناگون آغاز شد و این پدیده ها به نوبه خود تاثیر بسزایی بر روند تکامل هنری در ارمنستان بر جا نهادند.
بدینگونه ادبیات ارمنی در آغاز قرن بیستم در زمینه استفاده از ژانرهای ادبی - شعری گوناگون ویژگی های فنی زبانی و نوشتاری و همینطور آرمان گرایی هنری دچار تحول اساسی و بنیادی شد. به ویژه در عرصه آفرینش شعری شاعران ارمنی به چنان سطحی از خلاقیت دست یازیدند که به جرات می توان آن را با دستاوردهای شعری شاعران روس و اروپائی در این دوره همسان دانست. در همین دوره و در دهه های بعد از آن با ترجمه آثار ادبی ارمنی به زبان های ملل دیگر ارتباط ادبی و مبادله فرهنگی بین ارمنی ها و دیگر ملت ها ژرفش یافت و شعر و ادب ارمنی به ملت های دیگر شناسانده شدند و ادبیات ارمنی برای یافتن جایگاه شایسته خود در پهنه ادب جهانی خیز برداشت.
در آینده ای نه چندان دور قرار برآنست با یکی از اساتید زبان ادبیات ارمنی مصاحبه ای داشته باشیم که در این صفحه خواهید خواند.
و پیشاپیش از زحمات آقای احمد نوری زاده خانم مارکاریان و آقای تاده هونیان تشکر میکنم.
