از این پس در این صفحه مطالبی در زمینه های گوناگون موسیقی نوشته خواهد شد و قصد از نوشتن این مطالب آشنایی بیشتر خوانندگان با نگاه های متفاوت در سطح جهان نسبت به این هنر والا و ارزشمند و بخصوص مقایسهء این دیدگاه ها در داخل وخارج از ایران می‌باشد.

لازم به توضیح است که در هر شماره ممکن است موضوعی کاملاً متفاوت به بحث گذارده شود که این خود یکی از اهداف نگارنده در زمینهء ابراز آرا و نظراتش و در نتیجه ایجاد محیطی برای ابراز آرا و نظرات خوانندگان گرامی است.

کمتر از یک دهه است که بحث موسیقی پاپ یکی از بحث های داغ در ایران می باشد و غالباً این بحث ها بسیار سطحی بوده و تنها نوعی ابراز مخالفت با سیستم فرهنگی حاکمِ در آن زمان بوده است. در این مقاله قصد بر آن نیست که ریشه های این بحث ها را جستجو کرده یا اینکه به دنبال دلیلی برای محکوم یا تائید کردن آن طرز تفکر باشیم.

سوالی که همواره از خود پرسیده ام این است:

تا چه حد به دنبال این بوده ایم که روند موسیقی پاپ را به طور علمی به نقد بکشانیم؟

تا چه اندازه کار جدیِ تجزیه و تحلیل بر روی این نوع از موسیقی انجام گرفته است؟

به طور کل چرا تا به این حد بحث از این نوع موسیقی را منوط به تفکیک زمانی پیش و پس از انقلاب می دانیم؟

متاسفانه درک درستی از واژۀ نقد در فرهنگ موسیقایی ما (و شاید بتوان گفت در تمام بخش های فرهنگی_هنریمان) وجود ندارد و کسی که بنا به دلایلی در جایگاه یک منتقد قرار می گیرد یا تنها به دنبال رد کردن یک اثر هنری است یا قصدِ مطرح کردن و بال و پر دادن بی جهت به آن را دارد و متاسفانه این درک غلط ریشه در فرهنگ سرشار از افراط و تفریط ما دارد.

در زمینهء آنالیز موسیقی هم متاسفانه موسیقی شناسان مملکت ما نخواسته اند که شان خود را تا به این حد پائین آورند که آنالیز درستی از کارهای ارزشمند انجام گرفته در این زمینه ارائه دهند؛ موسیقی شناسانی که شاید بسیار عالی از پس آنالیز فرم سونات در سمفونی های مالر بر آیند ولی رنج به چالش کشاندن ترکیب بندی های هارمونیک فلان اثر فلان خوانندهء پاپ را (فقط به صرف اینکه پاپ میخواند) به خود هموار نمی کنند و این متاسفانه دردی است بسیار بزرگ تر از آنچه می پنداریم.

امروزه روز در تمامی نقاط دنیا علم موسیقی شناسی قومی جهت کار بر روی تمامی زمینه های موسیقی در دنیا به کار می آید. از جاناتازیو که در زمینهء موسیقی اقوام آفریقایی مشغول به تحقیق است بگیرید تا فلیپ تگ که تمامی این سالها به تحقیق در زمینهء موسیقی پاپ می پردازد و آن را نه با دیدی سطحی و ساده، که بسیار هدفمند و بر پایه های علمی انجام می دهد؛ ویکی از اساسی ترین و پایه ای ترین دیدگاههای ایشان اینست که «کار در این زمینه باید به شیوه ای دقیق، درست و تا جای ممکن با شتاب بیشتری انجام گیرد چرا که این ترس وجود دارد که در اثر تقابلات فرهنگی و قومی زیربنای این نوع از موسیقی از بین رفته و یا دچار تغییرات اساسی شود.»

مسالهء دیگر تفکیک زمانی است که می تواند یکی از مشکل ساز ترین موانع در جهت دستیابی به دیدی درست و منطقی از این مقوله باشد. برای ارائهء آنالیزی درست از یک اثر هنری نیازی به در نظر گرفتن پارامتر زمان نیست و یا اگر هم باشد نمی تواند مانعی در بدست دادن تحلیلی منطقی و اصولی از آن اثر هنری به حساب آید. متاسفانه شرایط محیطی کشور ما در پیش و پس از انقلاب ضرباتی جبران ناپذیر بر پیکرهء موسیقی پاپ ایران وارد آورد که این مقوله خود فرصتی جداگانه برای بحث می طلبد که امید است در شماره های آینده به آن پرداخته شود.

۱.Gustav Mahler آهنگساز معروف اتریشی، پایان سدهء 19
۲. Ethnomusicology
۳. Giannattasio اتنوموزیکولوگ معاصر ایتالیایی
۴. Philip Tagg اتنوموزیکولوگ معاصر انگلیسی
۵. نقل به مضمون از کتاب «محتوای موسیقی» اثر جاناتازیو