مقدمه
با اینکه موسیقی فیلم از جمله صداهای غیرموضوعی در فیلم محسوب می شود، اما به شرط به جا سوار شدن بر تصویر، می تواند آنچنان به روند رویداد فیلم کمک کند که اثرپذیری داستان بیش از پیش باشد.
به بهانه انتشار نوار موسیقی سریال شب دهم و از آنجایی که سریال شب دهم توانست در جلب مخاطب، موفق عمل کند و الحق موسیقی سریال همگام و همراه با داستان، بر تأثیرپذیری آن افزود، کوتاه و گذرا به بررسی علل موفقیت موسیقی این اثر پرداختیم که در زیر می خوانید:

شب دهم
بی شک از عوامل مهم برقراری ارتباط عمیق یک فیلم با مخاطب استفاده صحیح و به هنگام موسیقی درفیلم است. تأثیری که گاه می تواند مخاطب را ناخودآگاه به فضای درونی فیلم بکشاند. بدون تردید هیچ یک از عوامل هم نمی توانند جای خالی اش را پر کنند. همانطور که در فیلمهای جاویدان تاریخ سینما، صدا و به ویژه موسیقی نقش بسزایی در همین جاودانگی داشته است.
اولین و شاید مهمترین موضوعی که در انطباق یک موسیقی با فیلم می تواند حائز اهمیت باشد، زمان داستانی و همچنین زمان جاری در صحنه می باشد که مطمئنا در نوشتن موسیقی توسط آهنگساز باید مدنظر قرار بگیرد.

فردین خلعتبری با استفاده از دو فضای موجود در سریال، یکی فضایی که به لحاظ زمانی داستان در آن اتفاق می افتاد، یعنی همان فضای خواندنهای کوچه بازاری و لوطی، آدمهایی لوتی مسلک با کلاه مخملی و ... ودیگری فضایی که مربوط به عاشورایی بودن داستان و استفاده از تعزیه خوانی به عنوان زمان جاری در صحنه، توانسته است با تلفیق موسیقی مربوط به هردو فضا با موسیقی سنتی، موسیقی اثرپذیری پدید آورد که دراین موسیقی تلفیقی مخاطب به موضوع اصلی که همان عشق حقیقی ست می رسد.

سازبندی صحیح واستفاده ی به جااز سازهایی چون ضرب زورخانه وسازهای بادی برنجی(ترومپت)، هماهنگی خاصی با فضای درونی داستان ایجاد کرده و الحق موسیقی بسیار دلنشینی خلق شده است.
موسیقی این اثر بی شک در تقویت احساس و تأثیرپذیری داستان کمک فراوانی می کند.
از دیگر عوامل شکوفایی این اثر موسیقایی اندیشمندانه، مطمئنا می تواند به شناخت عمیقی که آهنگساز به دستگاه های موسیقی ایرانی و شخصیت خاص هر دستگاه مربوط باشد. استفاده ی مناسب از دستگاه همایون و آواز شوشتری در این اثر در نزدیک شدن به فضای تعزیه خوانی و همچنین زمان اتفاق داستان کمک قابل توجهی کرده است. ضمن اینکه هم آوایی سوپرانو هم نقشی بسزا درگیرایی این اثر ایفا نموده است.

به وضوح شعر و آواز می توانند سهم قابلی در موفقیت موسیقی فیلم داشته باشند. اشعار دکتر افشین یداللهی و همچنین صدای دلنشین هنرمند جوان و پرآتیه، علیرضا قربانی (قبلا در موسیقی سریال کیف انگلیسی برای اولین بار صدای او را شنیده بودیم . هم اکنون موسیقی سریال ملاصدرا با صدای او از تلویزیون درحال پخش است.)، درقالب تصنیف و همچنین آواز شوشتری، به خوبی جان مطلب را در قالب شعر و آواز ادا کرده و به نوعی مکمل موسیقی روان و پرجاذبه ی این فیلم شده است. اینها مجموعه علل موفقیت موسیقی سریال شب دهم بود که مختصر اشاره ای به آن شد. موسیقی این فیلم به دلیل تفاوتهای بارزی که در ساختار این سریال دیده می شد، به نوعی کاری نو محسوب می شود که در موسیقی فیلم از آهنگسازان ایرانی دیده شده است.

قابل ذکر است در نوار موسیقی سریال تصنیفی برروی شعر دیگری از دکتر افشین یداللهی کارشده است که در سریال فرصت به پخش آن نشد.

پی نوشت:
1- موضوعی یا غیر موضوعی بودن، بدان معنی که منبع و مکان صدا دنیای درون فیلم باشد یا نه، به عنوان مثال صدای هر فرد یا شئ که در مکان فیلم قرار دارد، صدای موضوعی و موسیقی یک فیلم که به ارکستری برروی صحنه و یا سازی که به فیلم مربوط نمی باشد، صدای غیرموضوعی محسوب می شود.
2- هریک از دستگاه های موسیقی ایرانی دارای شخصیت متمایز ومتفاوتی ازسایرین است. برای نمونه استاد روح الله خالقی درخصوص ویژگی های دستگاه همایون می نویسد: گاه فریادی سخت از دل داغدار برمی کشد و با هر ناله ای اشک از دیده می فشاند ولی به زودی طرز کلام را عوض می کند و پند صبوری می دهد و سرشک از رخ مستمعین خود می شوید و قلوب افسرده و پریش را تسلیت و آرامش می بخشد... (نظری به موسیقی_جلد دوم)