موسیقی قوالی:
ریشهی موسیقی قوالی به ۶ قرن پیش باز می گردد. زمانی که نوادگان تیمور لنگ بنا به وصیت پدربزرگانشان سعی به گردهمایی ِ هنرمندان و اهل ادب در دهلی، آگرا و لاهور نموده و دوران طلایی ِ شکوفایی ِ ادبیات، معماری و موسیقی را از بهترین عوامل فرهنگی ِ ایران و هند پایهگذاری کردند. علی بن عثمان هجویری پایه گذار صوفی گری در هندوستان، معین الدین ِ چاشتی و پیروان ِ او به هنگام همایش، اشعار مولایان ِ خود را بصورت سروده هایی اجرا می نمودند که به قوال شهرت یافت. قوال که به عوامل ِ ادبی و موسیقی غنی شده بود در نهایت گسترده ترین سبک موسیقی سنتی در هندوستان و پاکستان گردید.
نصرت فاتح علیخان:
شاهنشاه ِ قوالی (درخشانترین ستاره در موسیقی قوالی) لقب محفوظ ِ نصرت فاتح علیخان برای راهنمایی آوا و روح موسیقی قوالی (موسیقی عبادی ِ صوفیان مسلمان) است. هیچ لقب دیگری نمیتواند بهتر از این بیان کننده ی استاد موسیقی ِ قوالی باشد.
او به سیزدهم اکتبر سال 1948 در شهر لیالپور واقع در استان پنجاب پاکستان متولد شد. نصرت فاتح علیخان اولین آثارش را در سال 1973 ضبط کرد. شروع یک دوره حیرت انگیز ضبط به پهنای بیشتر از 20 سال و 50 آلبوم! او در اجرا، موسیقی سنتی کشورش را با شیوه ی بی مانند خود ترکیب می کرد و پیام موسیقی قوالی را در بین تمام مومنان به هر دینی وسعت می داد.
پدر نصرت فاتح علیخان یکی از قوال های بزرگ زمان خودش بود.
در بهترین تصور پدرش سعی می کرد پسر را بجای دنباله روی ِ راه پانصد ساله ی خانوادگی در موسیقی قوالی ، او را به شغل پزشکی دعوت کند. اما حتی آرزوی پدر نیز نتوانست نصرت ِ جوان را از حساسیت ِ او بر اوضاع هنر بازدارد.
زمانی که کودکی بیش نبود برای یادگیری اصول موسیقی از کلاسهای پدرش پنهانی استراق سمع می کرد. درست بعد از مرگ پدرش زمانی که نصرت 17 سال داشت با پیوستن به گروه موسیقی عمویش اولین اجرای عمومی را تجربه کرد. چیزی نگذشت که به یکی از بسیار خوانندگان ِ موسیقی قوالی در پاکستان تبدیل شد.
با نمایش خیره کننده در یکی از کنسرتهایش ، پیتر گابریل (موسیقیدان، محقق و خواننده ی بزرگ آمریکایی ) او را به همکاری در آلبوم جدید خود یعنی womad دعوت کرد. این آلبوم ِ زیبا و بسیار خیره کننده از استاد قوالی به منزله ی هدیه ای بی نظیر به شنوندگان غربی بود.
تاثیر این همکاری بقدری بود که باعث ِ اتحاد بین نصرت و پیتر گابریل تا آلبوم بعدی آنان
real world ادامه پیدا کند. با اولین ضبط ِ این آلبوم ، شهرت و نفوذ ِ شاهنشاه به خارج از مرزهای پاکستان کشیده شد.
نصرت در تلاش برای راهیابی موسیقی قوالی به اتومبیلهای غربی قطعه ای با همکاری مایکل بروک ، آهنگساز و گیتاریست ِ کانادایی به نام (mustt-mustt) ساخته شد که در آن آوازهای سنتی جای خود را به تمرینهای صوتی ِ جدیدی با ریتمهای غربی داده بودند. بازسازی اخیر این قطعه توسط گروه massive attack منجر به شگفتی و تحسین کلوپهای بار موسیقی در انگلستان و ایالات متحده آمریکا شد.
با گذشت سالیانی چند ، نصرت فاتح علیخان در موسیقی جهانی روح احترام خاصی را دمیده و آنرا به نهایت قدرت رسانید.
موسیقی او در طی سالیان زندگی اش به کارهای چند تن از بزرگترین کارگردانهای آمریکا روح تازه ای دمید. ترکیب موسیقی نصرت با آثار بزرگانی چون مارتین اسکورسیسی و الیور استون و در فیلمهایی مثل (آخرین گامهای یک محکوم به مرگ) و (آخرین وسوسه ی مسیح) کاملا مشهود است.
نصرت با پیوستن به جووان آزبرن و پیتر گابریل چهره ی موسیقی خود را در تمام ژانرها نشان داد و تا زمان مرگش خود را مدیون ضبط موسیقی با هنرمندانی چون بیورک و لوچیانو پاواروتی می دانست. آلبوم بعدی و نهایی نصرت با عنوان dust to gold منتشر گردید که بدعت گذاری عظیمی را به نمایش می گذاشت.