اينروزها کمتر روزنامه يا نشريه ي کاغذي را مي توان يافت که صفحه يا بخشي را به مطالب وبلاگهاي فارسي اختصاص نداده باشد.
" وبلاگهاي فارسي زبان " ، رسانه اي که فقط يک سال و نيم از عمر آن مي گذرد ، امروز آنچنان جايگاهي در عرصه ارتباطات پيدا کرده است که اکثر سايتهاي خبري-تحليلي از آن به عنوان منبع خبري استفاده مي کنند . پس از سايتها و نشريات کاغذي اينروزها خبرهايي به گوش مي رسد مبني بر اينکه حتي توجه صدا و سيما هم به اين پديده جلب شده است.
جمعيت چند ده هزار نفري وبلاگ نويسان فارسي زبان هم کم کم براي خود جايگاهي دست و پا مي نمايند و حتي بين خودشان مسابقه انتخاب بهترنها برگزار مي کنند.
و همه اين داستان بنحوي با راهنماي چند خطي حسين درخشان براي ساخت وبلاگ فارسي شروع شد ،شايد هم آغاز ماجرا داستان آشنايي حسين درخشان با پديده وبلاگ بود.
قصد داريم در اين صفحه به جنبه هاي مختلف اين رسانه جديد بپردازيم که مسلما کار وقت گير و دشواريست و به يک يا دو قسمت محدود نخواهد شد.
براي شروع بهتر ديديم که گزيده اي از تعاريف و نظراتي که در طي يکسال و نيم گذشته در مورد اين پديده نوظهور ارائه شده است را برايتان انتخاب کنيم.
در اين صفحه فقط بخشهاي گزيده اي از مقالات مربوط انتخاب شده اند و به متن کامل هر مقاله با استفاده از لينک بالاي هر مطلب مي توانيد دسترسي پيدا کنيد.

وبلاگ چيست؟
حسين درخشان - دنياي کامپيوتر و ارتباطات

« پیشگام بزرگ، دیوید واینر، وبلاگ (Weblog) را چنین تعریف می كند:
*شخصی است: یعنی توسط یك فرد نوشته می شود، نه توسط یك سازمان؛ به همین دلیل یك شخصیت ویژه دارد. پیراسته و ویراسته هم نیست كه به همین علت جالب است.
*روی اینترنت است: یعنی كه جایی چاپ نمی شود، می توان آن را با هزینه بسیار كم، مرتباً روزآمد كرد، و برای خواندنش داشتن یك مرورگر كافی است.
*منتشر می شود: یعنی نوشته های خام طی یك روند اتوماتیك، در قالب های پیش ساخته ریخته می شود و بالقوه در دسترس همه قرار می گیرد.
*بخشی از یك اجتماع است: یعنی مربوط به دسته ای از افراد است كه علاقه مشتركی دارند و به خاطر آن به طور مجازی دور هم جمع شده اند.
مقاله اي با نام « چگونه در اقيانوس اطلاعاتي اين روزها غرق نشويم » ( دنياي کامپيوتر و ارتباطات -شماره ۵ -مهر ۸۰ ) نوشتم و از فرط اشتياق ، قبل از چاپ شدنش ، خودم يک وبلاگ فارسي ساختم... »


وبلاگ ، تاملات ، مطالبات ، خاطرات و قلم اندازهاي ايرانيان در شبکه اينترنت
حسين نوش آذر - ايرانيان

« تولستوي در سالهاي نخست سده ي بيستم پيش بيني کرده بود که زماني خواهد رسيد که هر کس خواندني ترين ماجراي زندگيش را روايت خواهد کرد و بدين ترتيب نويسندگي به يک تفنن همگاني تبديل خواهد شد ، تفنني مانند قدم زدن در يک روز آفتابي . ظاهرا پيشگويي تولستوي اکنون با پيدايش و گسترش پديده اي نوظهور به نام وبلاگ در شبکه اينترنت تحقق يافته است.
وبلاگ در واقع تارنماهايي ( سايت ) است شامل کوته نوشتها و قلم اندازهايي که هر روز به روز مي شود و نمايانگر و بيانگر تعلقات و انديشه ها و تاملات و مطايبات و خاطرات يک فرد است. »


وبلاگ: چشمه‌اي ديگر از جادوي دوران ما
شايان مشاطيان - روزگار تورنتو

« اينترنت به خاطر شش مشخصه غيرقابل رقابت به تدريج به قويترين رسانه تبديل مي‌شود:
۱.امكان به لحظه نگاه داشتن مطالب و اطلاعات با كمترين هزينه
۲.اعطاي حق انتخاب مطالب به مخاطبان، هم از نظر موضوع و هم از نظر زمان دسترسي و مطالعه
۳.امكان به كارگيري شيوه‌هاي خودكار اطلاع رساني راجع به مطالب جديد
۴.تركيب تمام صورتهاي رسانهاي پيشين: متن، تصوير، موسيقي
۵.دو طرفه بودن ارتباط اينترنتي دربرقراري رابطه بين پديدآورندگان و مخاطبان به آسانترين شكل
۶.و بالاخره عدم وجود هر گونه محدوديت براي كنترل مطالب منتشره شده توسط نويسندگان
اگر دقت كنيم موفقيت در اجراي درست حتي يك مورد از اين عوامل براي موفقيت هر رسانه‌اي كافي است در حالي كه اينترنت اين همه را يك جا دارد. ...
وبلاگ را بايد ابزاري دانست كه با تركيب يك امكان ساختاري و يك سبك محتوايي، ماهيتي دوجانبه دارد: از طرفي با فراهم كردن امكان درج مطالبي در قد و قواره مقالات كوتاه و بلند و به روز كردن راحت و سريع آن، پهلو به برنامه‌هايي مي‌زند كه جزو نرم‌افزارهاي خبري و اطلاع‌رساني (news portal systems) طبقه‌بندي مي‌شوند، و از نظر محتوايي، حال و هوا و سبك يك گفت و گو را دارد، گفت و گو با خود يا با ديگري. شايد عده‌اي مايل باشند كه وبلاگ را يك دفتر خاطرات شخصي بدانند كه به جاي سنت هميشگي (انتشار پس از سال‌ها وپس از برخي حك و اصلاحها)، روزانه به روز مي‌شود و در اختيار همه قرار مي‌گيرد. اما واقعيت اين است كه وبلاگ فقط در لحن شبيه دفتر خاطرات است. زيرا نويسنده مي‌داند كه به محض اتمام نوشتن، همه مخاطبان بلافاصله آن را خواهند ديد و چه كسي است كه موقع نوشتن مطلبي در حالي كه ميداند حتي ده خواننده دارد، به آنچه خوانندگانش برداشت مي‌كنند نيانديشد؟ و اين همان اتفاقي نيست كه در هر رسانه‌اي مي‌افتد؟
و بالاخره وبلاگ تمام آن شش مشخصه موجود در اينترنت را يك جا دارد در حالي كه هر يك از ابزارهاي پيشين اينترنتي تنها بخشي از آن را با خود داشت. اينترنت مخلوق عجيبي است. آيا عجيبترين مخلوقي كه بشر اين دوران مي‌توانست ايجاد كند؟ بزرگترين خدشه بر اينترنت تا كنون، وجود هزاران پايگاه اطلاعاتي مختلف و سر درگمي در ميان آن بوده است. ببينيم چگونه پس از ابداع فهرست‌هاي موضوعي و موتورهاي جستجو اينترنت مانند يك موجود هوشمند، گام ديگري براي هرچه كاراتر بودن خود برداشته است.... »

تقديم به همه آنهايي که از مال دنيا فقط يک وبلاگ دارد
امير قادري - آخر هفته حيات نو

« وبلاگ ها فرصت عجيب و غريبي براي نسل ما و نسل قبل از ما پديد آورده اند. اين که هر کسي که از ننه اش قهر مي کند ، زودي مي رود يک وبلاگ راه مي اندازد ، عيب نيست که هيچ ، اصلا ويژگي اصلي اين رسانه جديد محسوب مي شود. مسئله اساسي همين فراگير بودن است. اين که شايد براي اولين بار در تاريخ جهان ، سر و کله رسانه اي پيدا شده که در تمام جهان قابل دريافت است و در عين حال براي راه انداختنش هيچ جور مجوز و پول و سرمايه اي و حتي مهارت خاصي لازم نيست. به اين ترتيب وبلاگها ، ذات قدرت شکنانه اي يافته اند...
اين درست است که وبلاگ نويسي در حال حاضر در ايران به طبقه و طيف سني خاصي محدود است، ولي مي شود انتظار روزي را داشت که يک استاد بنا ، از کافي نت سر گذرشان ، درباره آرزوهايش وقتي که بالاي داربست کار مي کند يا از خستگي و درد پاهايش وقت غروبها بر مي گردد خانه شان بنويسد.
حالا ديگر جوانهاي عاشق مجبور نيستند دنبال نويسنده بگردند که حرف دل شان را به بقيه بزند و نويسنده ها از اين به بعد براي گفتن خيلي از حرفهايشان مجبور نيستند ناز سردبيرها و ناشرها را بکشند. فکرش را بکنيد اگر ارنست همينگوي و رومن گاري و حافظ و جان فورد و فئودور داستايفسکي و الکس دل پيرو وبلاگ داشتند ، گنجينه بشر چه قدر غني تر از ايني مي شد که الان هست. اين روزها وبلاگ ها به شبکه پيچيده اي از احساسات تبديل شده اند که به هر کسي اين فرصت را مي دهند که براي بقيه بنويسد...از همه مهمتر اين که وبلاگ را يک نيروي تک نفره اداره مي کند و به همين دليل يک وبلاگ نويس مجبور نيست براي حرف زدن در اين رسانه حتي با يک موسسه و سازمان گيرم مستقل ، کنار بيايد...
دوست خيلي خيلي عزيزي دارم که هر وقت مي خواهم بدانم واقعا حالش چه طور است ، مي روم سراغ وبلاگش تا اين که بخواهم از خودش بپرسم که مي دانم راستش را نمي گويد. نکته ديگر اينکه بهترين نوشته هاي داخل وبلاگ ها ، شبيه آثار متعلق به هنر " ميرا " به نظر مي رسند. هنري که همه از جمله خود هنرمند مي دانند که قرار نيست قرنها در موزه ها ازش نگهداري شود و امروز و فردا از بين خواهد رفت. ازجمله مجسمه هاي درجه يکي که در ساحل دريا با ماسه مي سازند و عمرشان تا بارش اولين باران ادامه خواهد داشت. و اين درست مثل آن مطالبي است که در اين وبلاگ ها تا فردا سپيده صبح اعتبار دارند و تازه اگر اصلا در مدت عمرشان در ميان اين همه وبلاگ ديگر خوانده شده باشند...
چيزهايي که به عنوان حسن اين رسانه تازه ازشان نام برديم ، مي توانند به نقاط ضعف وحشتناک آن هم تبديل شوند. بي در و پيکر بودن اين عرصه ، مي تواند باعث شود که خيلي ها با اطلاعات و ذوق اندکي ازش براي چرت و پرت نويسي استفاده کنند. و از طرف ديگر خيلي ها از شوق اين که دارند براي چند نفر ديگر مي نويسند ، دنبال آموختن و کتاب خواندن و تجربه کردن نروند . از طرف ديگر وبلاگ اصلا رسانه سبکي است . اين که بر عکس کتاب نبايد از چند خط بيشتر باشد و اين که روزانه از بين رود ، باعث مي شود امکان گفتن خيلي از چيزها وبحثهاي جدي از طريق آن ممکن نباشد ، ولي خوب ، لابد شنيده ايد که "رسانه ، همان پيام است." و مشخصات متن منتقل شده را ويژگي رسانه تعيين مي کند.
به غير اينها مشکلات ديگري هم به وجود خواهد آمد و فضا ( مثل هر چيز ديگري که در اين دنيا وجود دارد ) اين قدر معصومانه نخواهد ماند. مي شود آينده اي را ديد که همين وبلاگها و وبلاگ نويسها به چند گروه و دسته تقسيم شوند. و مراکزي به وجود بيايد که آنها مجبور شوند براي به دست آوردن "امتياز" هايي ، "عضو" ش شوند. مي شود پدر خوانده هايي را ديد که تاييد و تبليغشان به نفع بعضي از وبلاگ ها و وبلاگ نويسها باشد و کساني باشند که بخواهند براي استفاده از اين تاييد ، به موازين و معيارهاي خاصي گردن نهند . به اين ترتيب آن خصلت قدرت شکنانه محشر وبلاگ فنا خواهد شد.
اين گروه ها و آدم ها دير يا زود سر کله شان پيدا خواهد شد و وبلاگ نويسهايي که اين گروهبندي را نپذيرند و استقلالشان را حفظ کنند ، عجب آدمهاي معرکه اي خواهند بود. »


وبلاگ نويسي ، جستجوي فرديت گمشده
جواد طواف - رنگين کمان

« شاید این سؤال برای شما مطرح شده باشد که وبلاگ چیست؟ البته اکثر آنهایی که با اینترنت سرو کار دارند، می دانند وبلاگ چیست.
مخصوصاً اگر در مورد یک مطلب در موتورهای جستجو ی فارسی مثل پارسیک و یا گوگل جستجو کرده باشند، حتماً با نتایجی غیر منتظره مواجه خواهند شد. لیستی که این جستجو گرها ارائه می کنند، حاوی مطالبی است که توسط وبلاگ نویسها در اینترنت منتشر شده است.
وبلاگ‌ يك رسانه شخصی برای اعضای جامعه جهانی اينترنت است كه حق ارائه نظر را برای آنان ، بدون هيچ هزينه و امكاناتی فراهم می‌كند.وبلاگ محیطی است که به افراد امکان می دهد تا نظرات، افکار و اندیشه هایشان، و هر آنچه در دل دارند، را به جهانیان ارایه دهند!
به عبارت ديگر، وبلاگ، يادداشت های شخصی و ناويراسته افراد عادی است كه به طور متناوب و به كمك ابزارهای خودكار روی اينترنت قرار می گيردو خوانندگانی از ميان يك مجموعه اجتماعی كه به طور مجازی به هم پيوسته اند، دارد.
وبلاگ از دو کلمه تشکیل شده، وب(web) و لاگ (log .(log به معنای سفرنامه نوشتن است. نوشتن چیزهایی که به طور آنی به ذهن می رسند.
و وبلاگ یعنی نوشتن این مطالب در شبکه جهانی اینترنت.
وبلاگ نویسان در خبرها و سایت های مختلف گردش می کنند، به آنها لینک می دهند و گاه نظرات شخصی خودشان در مورد پدیده های مختلف را بیان می کنند.
شاید ما روزانه از کنار آدم های زیادی در خیابان رد می شویم.
آدم هایی که همدیگر را نمی شناسیم و هر کدام آنقدر مشغله ذهنی داریم که شاید همدیگر را نبینیم.اما هر کدام از همین آدمها شاید یک دنیا حرف برای گفتن داشته باشند. حرف هایی که جایی یا فرصتی برای بیان آنها پیدا نمی کنند.
شاید پدیده اینترنت و از جمله وبلاگ نویسی وسیله ای برای پیدا کردن این فردیت گم شده باشد.وسیله ای برای راه یابی به اعماق وجود انسانها و ارائه نظرات و اندیشه های شخصی خود و دریافت بازتابی از آنها در نظرات خوانندگان. ..
برای برخی از وبلاگ نویسان،وبلاگ نویسی في الواقع مجالي است براي گفتن حرف هاي بي مخاطب آنها !
و شايد بهتر باشد بگويم وبلاگ فرصتي است براي گفتن حرف هايي كه « مخاطب » خود را تنها « پس » از « گفته شدن » خواهند جست و احيانا خواهند يافت.
باید وبلاگ نویس باشید تا بدانید این حرف یعنی چه و پیدا کردن مخاطبهای ناشناس (و البته آشنا از نظر روحی) چقدر جذاب است!
وبلاگ نویسان اکثراً با لینک دادن به مطالب جالبی که در وبگردی و گشت و گذار در دنیای مجازی به آنها برخورده اند،این امکان را برای خواننده های خود فراهم می آورند تا از اخبار و رویدادهای مورد علاقه آنها با خبر شوند.
این وبلاگ ها پس از چندی مشتری های خاص خود را پیدا می کنند. و دیگر کسی که مثلاً علاقه مند به نجوم است، می داند برای پیدا کردن آخرین خبرها مربوط به این مقوله باید به کدام وبلاگ مراجعه کند.
شاید به این ترتیب وبلاگ ها جلوی غرق شدن افراد در انبوهی از اطلاعات را می گیرند.
به نظر من وبلاگ ها زمینه ای مناسب برای جامعه شناسان برای شناختن زوایای پنهان جامعه فراهم می آورند.
بررسی وبلاگها آمار خوانندگان آنها، تعداد مراجعه به وبلاگ ها و .. می تواند، معیار جالبی برای شناختن روحیات کاربران ایرانی باشد.
وبلاگ نویسی اثرات مطلوبی بر روی کاربران اینترنت در ایران گذاشته است و رفته رفته کاربران اینترنت به جای آنکه وقت خود را تنها صرف چت کردن نمایند،به نوشتن در زمینه های مختلف و خواندن مطالب دیگران روی آورده اند. این پدیده همچنین سبب رونق پیدا کردن سایت های ایرانی هم شده است.
با ظهور وبلاگ ها اين امكان براي تمام كاربران اينترنت در دنيا فراهم شد كه خود علاوه بر مصرف خبر و اطلاعات، توليد كننده اطلاعات باشند
و به اين ترتيب اينترنت به محيطي دو طرفه تبديل گشت كه امكان تبادل اطلاعات را فراهم مي كند.البته برخی معتقدند، وبلاگ ها به علت روحیه تک گویی ایرانی ها در ایران رونق پیدا کرده است.یک نفر مطلبی را می نویسد و مثل تالارهای گفتگو با دیگران گفتگو نمی کند. اما من وبلاگ هایی را سراغ دارم که نوشته آنها موجب یک سلسله بحث با وبلاگ های دیگر شده است و برای نظرات خوانندگان خود اهمیت زیادی قائلند. »


وبلاگ، كف روی آب يا بستر ژورناليسم نوين
کوروش شمس - ابرار اقتصادي

« يك سال پيش، يعنی اواسط دومين ماه پاييز، پديده‌ای به نام وبلاگ يا بلاگ به كاربران ايرانی اينترنت شناسانده شد. اين موضوع زمانی مانند يك تب فراگير در ميان اينترنت كاران و كاربران كشورمان شيوع يافت كه نخستين وبلاگ‌های فارسی زبان بر روی اينترنت قرار گرفتند و ظرف يك سال گذشته تا كنون تعداد وبلاگ‌ها و نويسندگان آنها در ميان كاربران ايرانی به حدی افزايش يافته است كه به درستی نمی‌توان گفت چند وبلاگ و در چه زمينه‌هايی به زبان فارسی منتشر می‌شوند.
سرعت رشد و فراگيری اين پديده به اندازه‌ای است كه برخی از صاحب‌نظران مسايل ارتباطات آن را به تبی تند تشبيه می‌كنند كه بالاخره به عرق سرد خواهد نشست. تصور بسياری نيز بر اين است كه به دليل نوع محتوای وبلاگ‌ها، خوانندگان و حتی نويسندگان آنها مدت زيادی با اين پديده سر نخواهند كرد. محتوای غالب نخستين وبلاگ شامل: خاطرات روزانه كاربران، دغدغه‌های شخصی آنها و مسائلی بود كه در مجموع به لحاظ علم ارتباط‌شناسی از ارزش و اهميت ارتباطی و اطلاع‌رسانی به مفهوم كلاسيك برخوردار نبودند. به همين جهت چنين برداشتی از وبلاگ‌ها بسيار طبيعی و مبتنی بر اصول پذيرفته‌شده علم ارتباطات بود. وبلاگ‌ها به مهم‌ترين منابع انتشار شايعات و اخبار بی‌اساس و همچنين اطلاعات بی‌ارزش ( به لحاظ خبری) مبدل شدند كه در چنين شرايطی بديهی است كه بمباران اطلاعاتی مخاطبان آنها را خسته و درمانده خواهد كرد و در نتيجه به سرعت ميزان استقبال از آنها كاهش خواهد يافت. اين استدلالی بود كه برخی از صاحب‌نظران با استناد به آن موضوع ، فروكش كردن تب وبلاگ نويسی را مطرح كردند. اما ورود گروه‌های مختلف اجتماعی از قبيل روزنامه‌نگاران، متخصصان كامپپيوتر و اينترنت و غيره باعث شد تا شكل و محتوای وبلاگ‌ها، به سمت كاربردی‌تر شدن و جذابيت هرچه‌بيشتر حركت كند. ...
در حال حاضر يكی از موانع رشد وبلاگ‌ها كه علی‌القاعده بی‌تاثير نخواهد بود. موضوع درآمدزا نبودن وبلاگ‌هاست كه به طور طبيعی باعث كاهش انگيزه‌های لازم فردی و گروهی در توسعه اين پديده خواهد شد.
شايد اگر روزی وبلاگ‌ها بتوانند برای صاحبان خود از لحاظ ابعاد مالی نيز منافعی داشته‌باشند، روزنامه‌نگاری سايبر يا الكترونيكی يكی از اساسی‌ترين عمل‌های خود را در محيط اينترنت يافته‌باشد. »

وبلاگ‌ها و ماهی‌ها ؛ در فاصله آرزوها و تحليل‌ها
يونس شکر خواه - دنياي کامپيوتر و ارتباطات

« خبرهايی درباره خودمان و خبرهايی ديگر درباره ديگران از طريق چند لينك به اضافه اظهارنظرهايی درباره زمين و زمان به اندازه‌ای كه حال و حوصله باشد، روی هم ميشود خانه كه ساده باشد روبه‌راه كردن و قابل استفاده شدنش خيلی آسان می‌شود، می‌شود نشر به وسيله يك كليك بر روی دكمه پست و پابليش. شايد باور كردنش مشكل باشد، ولی واقعيت اين است. دكمه‌ای را می‌فشاريد و يك متن در جهان متون متولد می‌شود. يك متن تازه به دنيا می‌آيد و يك امكان انتخاب برای مخاطبان بيشتر می‌شود و يا بهتر بگويم يك زاويه ديد تازه در كنار هزاران هزار زاويه ديد ديگر قرار می‌گيرد.
شما كه دكمه post را می‌فشاريد، يك حفره به كندوی عسل افكار جهانی اضافه می‌كنيد. وبلاگ‌ها واقعا شبيه كندوی عسل هستند و بلاگرها زنبورهايی كه می‌كوشند هر روز شهدی را به كندو بياورند، قبول كنيم كه بعضی از اين زنبورها هم نه شهد كه گاه زهر می‌آورند! ولی خوشبختانه در اين برزن عسل فروشی، انتخابها هم گسترده است. دقت كنيد تا عسل خوب بخريد. »

و بالاخره اينکه در صفحه نخست سايت پرشين بلاگ ، نخستين سرويس ارائه دهنده وبلاگهاي فارسي ، در تعريف وبلاگ آمده است : « وبلاگ محيطي است که به شما امکان انتشار ايده ها، افکار و ديدگاههاﯼ خود، همانند يک روزنامه نگار را مي دهد. احتياجي نيست که يک مقاله و يا داستان طولاني بنويسيد، بلکه يک وبلاگ نويس ذهنيات خود پيرامون مسايل مورد علاقه اش را ارائه مي کند، بدون اينکه اين ايده ها به طور کامل بررسي شده باشند يا مثلاً از لحاظ دستورﯼ يا زيبايي جمله در حد عالي باشند. عاملي که باعث محبوبيت و رشد سريع پديده وبلاگ در ميان کاربران اينترنت شده است، راحتي استفاده از اين ابزار مي باشد. با استفاده از سيستم هاي موجود وبلاگ، بدون نياز به صرف وقت و هزينه براي طراحي کامل يک سايت اختصاصي، تنها با پر کردن چند فرم تحت وب مي توانيد شروع به نوشتن مطلب در قالب يک ســايت اختصاصي کنيد. »